To start downloading books

Please sign in or create an account.

Salman Jabbar 3 years ago 1,309
*فرنګې او دَ خپلواکۍ جنګیالے مکرم خان*

*فرنګې او دَ خپلواکۍ جنګیالے مکرم خان*

پښتونخوا پـــه ګــرده نړۍ کـښ د خــپل تاریــخې، کلتوري، اقتصادي اړخونو لپاره منلے شوي سیمه ده.
د دے سیمې لـکه د نورو پښتنــو ' پښتو، پښتــونولې، ننګ، غیرت، مــړانې، میلمه پالنې، انسانیت ، دودونه دستورونه، ارزښتونه یو دي.
۲۴ ستمبر ۱۵۹۹ د انګلیستان له پاره مبارکه ورځ وۀ کله چې ځینې برتانوي سوداګرو د ختیځې هیوادونو سره د تجارت تابیـــا اوکړه او د جـبري نیواک وروستــو فرنګې تر پښتنـو خاوري راورسیدل او د شیطانت، ظلم، جبر کیسې ئې د تاریخ برخې اوګرځیدلي.
په ۱۸۴۹ کښ چې د پیښور په سیمه د سیکهانو واکمنې ختمه شوه او د فرنګو اثر زیات شو نو د بندوستې سیمو څخه قبایلې سیمو ئې ته هم د خپو غزولو پیل اوکړو. د پښتنو قبایلو قربانۍ ننګونه له هیچا څخه پټې نه دي کوومې د دې خاوري د ناموس په خاطر کړي. په دے خاوره ډیر توريالې، ننګیالې، جنګیالې مبارزین تیر شوي چې په دغه یو نو نوم د مکرم خان دے.
مکرم خان د پړانګ غر اوسیدونکې ؤ د بټ خیل *اتمان خیلو* د ټبر سره ئې تړاو لرلو.
د پيښور د پولیسو له دندې ګوښه Dismiss کړې شوے ؤ او د سوات ملاکنډ سیمو کښ ورته جاګیر ورکړے شوے ؤ.
دے د خپل وخت یو نر پښتون ؤ د کال ۱۸۵۱ په اخر کښ
(په څه لیکونو کښ شپږم مارچ ۱۸۵۲ هم لیک دې) فرنګو د زمکې د بندوبست Bandubast " نقشه کشې، پیمایش د مالیې لګولو " په نوم کار شروع کړې ؤ.
او په ګجرو ګهړۍ کښ يې د یو فرنګې مسټر جیمز مشرۍ لاندي کیمپ لګولے ؤ او هغه ته د دې ګران کار مسولیت ورپغاړه ؤ د سیمې پښتانه ورته ډیر په تاو ؤ.
دلته بعید د دې ذکر اوشې چې د فرنګو د شیطانت پالیسې دا هم وۀ چې په د هقانانو ئې څلورمه برخه مالیه تړلې وۀ او په دغه ډول د خلکو په ذاتې ملکیت يې مالیې تړلې وې د خراب فصل بوج به هم د دهقان په سر ؤ که چرې د دغې ادائیګې به او نه شوه نو خلکو به د کورونو او شخصې ملکیتونو د نیلام او سود په صورت کښ لاس وینځل.
د پښتنو نه څه ایمان خرڅې چې د فرنګو پلوي ؤ خانان نوابان يې کړل او یو طبقاتې سسټم ئې معرفي کړو.
مکرم خان د دغه دور ګوریلا جنګیالي Gurella Fighter ؤ دغه ټول جبرونه د هغه په مخکې ؤ.
د مسټر جیمز د دفاع ذمه داري د یو ایمان خرڅې پښتون رسالدار فتح خان خټک په سر وۀ.
جیمز او رسالدار فتح خان خټک د ساتندوي فوځې دستو سره لکه چې وئیل شوې د مردان د ښار قطب طرف ته ګجرو ګهړۍ کښ دیره ؤ.
د شپې په نیمائې کښ مکرم خان سره د دوه ۲۰۰ په اسونو سورو غازیانو د جیمز په دغه کیميپ لکه د قهر نازل شو. مکرم خان او سواره غازیان چې کیمپ ته نزدې شول غږ اوشو *څوک*؟
*اودریږۍ* !! یو چا ځواب ورکړ *ملګرے* فرنګې په شک شول په د ے وخت کښ فتح خان خټک راویخ شۀ خبري يې واوریدلې د خپلې خیمې څخه وتښتید او په زوره يې چغې کړې
Rouse up every one!! Draw swords!! the enemy are upon us.
ټول بیدار شۍ! توري وکاږۍ! دښمن پر مونږ راغلے!
دا یو ویرونکې برید ؤ شور او غوغا جوړه شوه. مسټر جیمز په دغه شپه چرته بل ځائې ؤ رسالدار فتح خان خټک سخت ژوبل شۀ ولې مړ نۀ شو د کیمیپ زیات عسکر ئې له منځه یوړل څه اسونه هم ژوبل شو داسې یوه خیمه نه وۀ چې لس دولس ډزي نۀ وۀ لګیدلې څه په اور هم وسیزل شوې.
مکرم خان سره د غازیانو په دے حمله کښ بریالې شۀ د مکرم خان د زړورتیا فرنګې هم قایل ؤ سر جارج ینګ هسبنډ مکرم خان ته تیز سترګې Sharp eyed او د سرحد بهادر، زړور دښمن خطاب ورکړے.
د مکرم خان د دغه برید نه وروستو فرنګې سخت په تاو ؤ غوښتل يې چې د پښتنو قبایلو سیالې کیدونکې لښکرو، سربازانو د نورو هڅو مخه اونيسې په نتیجه کښ سر کولن کیمپبل المعروف لارډ کلائيډي د اتمان خیلو د ناوې ډهنډ په کلې حمله اوکړه.
ناوې ډهنډ یو مضبوط اومستحکم مقام ؤ د کلي نه څلور واړه طرفه یوه مضبوطه قلعه ؤه چې رسیدل ورته مشکل ؤ. فرنګې د سخت مقاومت سره مخ ؤ او قبایلو سره د مکرم خان خه په نره خپله دفاع اوکړه.
په دغه غزا کښ مکرم خان خه په نره جنګیدلې ؤ او مړانه يې خودلې ؤه.
مکرم خان د قبایلې سیمې یو ستر مبارز غیرتې پښتون تیر شوې ولې د ده په ژوند او شخصیت کوومه بشپړ لیک نۀ دې شوې حالانکه د فرنګو په ډیرو یرغلونو کښ ئې خپله مړانه ثبوت ته رسولې او غلیم ته يې ډیر مالې او جاني تاوانونه رسولې. دلته بعید د ذکر هم اوشې چې فرنګو په ۱۸۶۶ کښ د مشرقې اتمان خیلو په کلیو میاخان، سنګاو ، پيپل حمله کړي ؤه او کورونه يې ورله په هتیانو نړولې او څیزلې ؤ په دغه جنګ کښ هم فتح خان خټک د ګائيډ پلټني رسالدار ؤ چې د یو شازلمې اتمان خیل د لاسه ووژلې شۀ.

*حوالې // مرستې*
۱ــ the Frontier and overseas Expidition from india vol 1

۲ ــ Lumsden of the Guides by Genral sir peter Lumsden GCB CSI & George R ELSMIE CSI

۳ــ Expidition against the independent utmankhel
under sir colin Campbell in may 1852.
۴ــ Treaties , engagements and sanads india and Neigbouring countries by CU AITCHISON vol ix

۵ــ the story of Guides Col GJ YOUNHUSBAND
MACMILLAN AND CO LIMITED ST Martin street London 1908
۶ــ Gumnam pukhtoon hero by farhad ali khawar
۷ــ Campain in the north west frontier by Captain HL Nevil DSO
۸ ــ زمونږ مجاهدین عبدالحلیم اثر افغاني
۹ــ بیلا بیلې مرکې
لیک !! طارق اتمان خیل کوذ دیر
نیټه!!
اتوار اولسمه جنوري دوه زره یویشتم

Related Articles

کوم کتاب ولولو او څنګه یې ولولو؟

کوم کتاب ولولو او څنګه یې ولولو؟ »»»»»»»»»»»»»»»»»»»» داسې ډېر کتابونه مې لوستلي چې اوس پرې پښېمانه یم. هر کتاب په لوستلو نه ارزي. دلته د کتاب د ورځې په بهانه له دوستانو سره خپله تجربه شریکوم. ممکن د کتاب په انتخاب او لوستلو کې ورسره مرسته وکړي. ۱ – انټرنېټ، سوشیل مېډیا، ټلوېزیون او په ټوله کې کاري بوختیا ددې سبب شوې چې کتاب لوستنه محدوده شي. د هر...

به ادامه ی خیانت ها

به ادامه ی خیانت ها (معرفی کتاب) مصطفی عمرزی زد و بند های سیاسی از سال ها به این سو، شمال افغانستان را ناامن ساخته اند. با سقوط حکومت شهید داکتر نجیب الله، ساخت انواع عمدی حکومت های محلی تا مانع اقتدار مرکزی حاکم بر کُل کشور شوند، جزو استراتیژی روس ها بود. به ادامه این خیانت، حاکمیت های محلی تنظیمی، تغییر چهره می دهند و با داعیه ی قومی، ظاهر می...

د کریسمس جشن په اړه پوه شئ!

ژباړه ـ ریاض مقامزی   د میلادي کال د پای په را نږدې کېدو سره په ټولنیزو رسنیو کې له ګڼو پوسټونو، انځورونو او لیکنو سره مخ کېږو، چې د کریسمس جشن په اړه خبرداری راکوي. شاید تاسو ته هم ددې جشن په اړه ګڼې پوښتنې پیدا شوې وي. موږ همدې ضرورت ته په کتو دا لیکنه چمتو کړه، چې ستاسو په عمومي معلوماتو کې به یوه ښه اضافه وي.   د کریسمس کلمه   دا کلمه د لومړ...

Recommended Articles

که دا عادتونه خپل کړئ له غربت څخه خلاصېږئ!

لیکنه ـ ریاض مقامزی دا به سمه خبره وي، چې شتمني له قسمت سره تړلې ده؛ خو دا خبره هم هېڅکله غلطه نه ده، چې ستاسو عادات په دې برخه کې رغنده رول لري. که تاسو هر څومره ډېرې پیسې ولرئ؛ مګر پر مصرف، پانګونې او نورو لاروچارو پوه نه شئ ډېر ژر به مو غربت د کور تر دروازو ورسېږئ. یا که ډېر غریب هم یئ؛ مګر دا لارښوونې عملي کړي، نو ډېر امکان شته، چې له غربت څخه...

څنګه کولای شو ښه شخصيت ولرو؟

 په دې لیکنه کې به تاسو هغه لارښوونې ولولئ، چې تاسو ځانګړي کوي او خلک به مو شخصيت ته درناوی لري.   خپل ظاهر ته ارزښت ورکړئ د هرې اړیکې په شروع کې ظاهري شکل خورا اړین فکټور ګڼل کېږي. په هاروارډ پوهنتون کې ترسره شوې څېړنه ښيي، چې انسانان ظاهر ته په کتو په لومړۍ ليدنه کې د مقابل لوري په اړه له ۳ نه تر ۷ ثانيو پورې  قضاوت کوي.  ددې لپاره چې ځانګړي و ا...

له وخت څخه مخکي مو ويښتان ولي سپينږي درملنه يې څه ده؟

په تيرو وختونو کې به سيپن ويښتان د زړښت نښه بلل کيده خو اوس داسي نه ده بلکي د ډيرو پيغلو او ځوانانو ويښتان سپين دي. که تاسو هم له دې ستونزي څخه ځورپږي يعني د سر ويښتان مو مخکي له وخت څخه سيين شوي نو حتمن مو په بدن کې ځيني پيچلي بيلوژيکي ستونزي شته ، بايد درملنه يې وکړئ. اوس ډير وخت ليدل کيږي چې آن ۱۶ کلن تنکي ځوانانو هم د ويښتانو د سپيندو په لور ر...