آیا ماشومان مو بې اندازې شوخ دي؟
لیکنه ـ لېمه دلیل
ماشومان مجموع کې شوخي کوي؛ خو که تاسو داسې ماشومان پیژنئ، چې بې اندازې ډېر فعالیت او شیطانت کوي. مور و پلار، ښوونکي، ټولګیوال او یا نور ورڅخه په عذاب وي؛ نو بیا ممکن دوی یو ډول ناروغي ولري.
دا ناروغي د ADHD په نوم یادېږي ( Attention Deficiency Hyperactivity Disorder). دا ناروغي په ماشومانو کې یو له معمولو او خپرو ناروغیو څخه ده.
په دې ناروغۍ کې ماشوم د توجه او تمرکز کموالی لري، له اندازې ډېر فعال، ډک له جنب جوشه وي او آرامه نه شي کېناستلی.
د دې ماشومانو معمولي نښې نښانې ډېره بیقراری، زیات فعالیت، بې پامي او په داومدار ډول سره خوځښت او ښکته پورته کيدل دي، چې له یو نه په زیاتو محلونو کې لیدل کېږي. یعنی دوی په کور، ښوونځي او نورو ځایونو کې همدا ډول وي.
که درملنه یې و نه شي، ممکن د نه تمرکز او ډېر فعالیت له وجهې له سمو زدکړو شاته پاتې او یا هم د ډېرې شوخۍ له امله د ځان او یا نورو د ژوبلولو باعث هم وګرځي. د دې ناروغۍ تشخیص څومره چې ژر وشي هومره ښه ده او د درملنې لپاره یې باید لازمې اقدامات وشي. که تداوي نه شي تر لویوالی پاتې کېږي او وروسته کلونو کې هم ممکن ځان او یا نورو ته د ستونزو لامل وګرځي. مثلا دوی به په یوه دنده کې نه شي پاتې کیدای او ورته نورو کارونو کې به د یوه الوتونکي په شان، د ونې له یو ښاخ نه بل ښاخ ته په الوتلو کې خپل عمر تېروي. دا ناروغي په هلکانو کې د نجونو په پرتله ډېره ده او معمول کلونه یې د درېیو نه تر اوه کلنۍ ده.
دا ډول نښې نښانې ممکن ټول ماشومان ولري؛ خو که مثلا د دوی د ښوونځي زدکړې، نورو سره اړیکې او ورځنی ژوند له ستونزو سره مخ شي بیا نو د دې ناروغۍ احتمال ډېر وی.
د درملنې لپاره یې له دواګانو او رفتاري تګلارو ګټه اخیستل کېږي. موثره طریقه یې رفتار درملنه ده، چې ښوونکي او والدین باید همکاري وکړي. دا ډول چې له دوی سره د مهالوېش په تعقیبولو کې همکاري وکړي. له فکر اړونکو وسایلو او موضوعاتو څخه لرې وساتل شي، لکه: ډېر میلمانه، تلویزیون کتل او ...
همدارنګه له ماشوم سره په ټاکلي وخت ډوډۍ خوړلو، دندې سر ته رسولو، ویده کېدلو او نورو مسایلو کې هم همکاري وکړي.
