To start downloading books

Please sign in or create an account.

Mustafa Omarzai 3 years ago 1,274
خبرنگاری یا عریضه نویسی؟

خبرنگاری یا عریضه نویسی؟

خبرنگاری یا عریضه نویسی؟

مصطفی عمرزی

کثرت روزنامه ها، مجلات، نشریه ها، رادیو ها، آژانس های خبری و تلویزیون ها در طول حکومت رئیس جمهور حامد کرزی، سبب شد تا رونق عجیبی به حرفه ی خبرنگاری- گزارشگری و روح تازه ای بر ژورنالیسم مُرده و دولتی کشور نیز دمیده شود.

امروزه خبرنگاران و گزارشگران ما از توانایی های بیشتری نسبت به همتایان خود در گذشته ها برخوردار اند؛ اما از آن جایی که سایه ی واسطه، شناخت و رشوه از بالای مردم ما گم شدنی نیست، متاسفانه مانند هر بخش دیگر، کسانی هم در صنف ژورنالیسم ما قلم می زنند که بهتر بود عریضه نویسی می کردند. مثلاً اگر به کار شماری از آنان در رسانه ها نظر انداخته شود، دیده خواهد شد که ابعاد رشوه، شناخت و واسطه، در کار شان     برجسته گی می کنند. 

عدم رعایت معیار ها و ضعف های موسسات آموزش های عالی دولتی و شخصی، سبب شده اند تا ژورنالیسم ما از مسیر اصلی خود بی جا و با بی سوادان و نصاب کهنه و تجارتی، از ژانر های خبر و گزارش که زیادتر مستعمل اند، داستان، فکاهی یا عریضه بسازند. بعضی که اصلاً از ژانر های ژورنالیستیک، خبر ندارند. یک تعداد این مجرمان متکرر، چنان چه خودم هنگام کار در رسانه ها شاهد بودم، با فراگیری یک کلیشه، کُل ژورنالیسم را طی می کردند. در تمام انواع تخلیقات آنان، عبارت «این در حالی ست که» حال ما را می گرفت. کتاب هایی هم که از سوی بعضی از استادان مؤسسات آموزش های عالی کشور، تالیف می شوند، جز ردیف کردن محتویات کتاب های سابقه و چند تالیف و ترجمه ی ایرانی، کاری جهت افزایش دانش ژورنالیستیک نمی کنند. به ویژه این که اکثر آن ها برای وصول به رتبه ی علمی، زاده می شوند.

حداقل اگر دولت توجهی ندارد، مانع بی سوادانی شود که از طریق واسطه و شناخت و رشوه، با فعالیت های کم مایه ی خود، بار ها سبب شده اند تا حکومتداران و مردم، رنجیده خاطر شوند و از رسانه ها اظهار نارضایتی کنند. این نارضایتی، بیشتر نتیجه ی کار غیر حرفه یی های بی سواد است.

با قایل شدن به حداقل تفاوت ها، محصلان پوهنتون های ما، هرچند وقتی فارغ می شوند، ناگزیر استند با مراجعه به فرهنگ ها، معانی کلمات گزارش و خبر را بدانند، اما باز هم از بی سوادان غیر حرفه یی بهتر اند. حداقل چهار سال آموزش در محضر استادان، طریقه ی سلام و پرسش های مؤدبانه را برای شان می آموزاند. 

در مجموع می خواهیم حرفه ی ژورنالیسم سوا و به گونه ای تعریف شود که در رابطه به سواد و ادبیات، در انحصار کسانی بماند که حداقل فرصت مراجعه به فرهنگ هایی را دارند تا معانی کلمات گزارش و خبر را بدانند. در مجموع همه در رشته ای که خواهان کار اند، باید آگاهی های تیوریک، داشته باشند. 

خبرنگار نمی تواند معاینه خانه باز کند؛ زیرا دانش آن را ندارد و باید هم چنین باشد؛ اما به اثر بی بند و باری ها، داکتری که هفت سال با مسائل مربوط به طبابت کله زده و به اثر ضعف کارکرد هایش یا سایر عوامل، ناکام مانده، به راحتی خبرنگار می شود. در نتیجه ی اعمال این افراد، ژورنالیسم ما مانند بقیه ی حرفه هایی که به دست نااهل افتاده اند، قصابی یا غربال می شود. همین گونه، انجنیری که باید سرش در کار ماشین و میخانیک باشد، روی عوامل بازار آزاد، به خبرنگاری یا یگانه حرفه ای رو می آورد که از داشتن مهارت به آن، بازخواست نمی شود. ما مستری های زیادی داریم که ژورنالیسم را در آغوش گرفته اند.

با پیدایش و رشد شبکه های اجتماعی، سندگذاری مردم هم متمم شده اند تا افتضاح عرصه ی ژورنالیسم افغانستان، فرامرزی شود. نقص این انکشاف در این است که حیثیت ما را در محک تجربه ی بیگانه گان، قرار می دهد. شاید به خاطر درک بیشتر یک بخش جهان سوم، بد نباشد. در ده سال اخیر که گدایی به نام کمک های خارجی، سنت شده، اطلاعات واصله به دونران، آنان را بیشتر سر ترحم می آورند که با اوضاعی که افغانستان دارد، مستحق کمک های بیشتر است. 

اما اگر ژورنالیسم ما در دست اهل آن نباشد هم زیاد مهم نیست. تعجب نکنید که آغاز این مقال با انتقاد توام بود. حالا حرف تجارت در میان است. اگر خبر ها و گزارش های نادرستی تهیه شوند که دونران را فریب دهند و این کار را ژورنالیستان باسواد، انجام نمی دهند، ژورنالیستان بی سواد می توانند غنیمت شمرده شوند. چند سال است که توسط آنان بالای خود عریضه کرده ایم. عموماً با متن و محتوایی که داعیه ی مدنی ما یافته(تمنای کمک و حمایت) چه نیازی به خبرنگاری واقعی ست؟ تا زمانی که مشکل داریم و قادر به حل آن ها نیستیم، عریضه نویسی بهتر از خبرنگاری ست. دیر یا زود، دوستان بین الملی، رخت سفر می بندند. آن وقت ژورنالیسم اصلی هم به درد نمی خورد. در اطراف که اکثراً تحت تسلط مخالفان مسلح یا بنیادگرایان دینی- مذهبی قرار دارد و شاید به زودی وارد کابل شوند، از ژورنالیسم فقهی، استفاده می شود. در این گونه ژورنالیسم، زمان- هیچ ارزشی ندارد. کافی ست چند عنوان از کتاب هایی را که در پاکستان چاپ و منتشر می کنند و نوع کاغذ آن ها از انواعی ست که در کاغذ های تشناب استفاده می شود، بخوانید و حفظ کنید. ما در قرن بیست و یک با گروه بوکو حرام(تحصیل غربی ممنوع است) نیز رقابت می کنیم. 

16/8/1391ش

Related Articles

د "ماديدي" ملي پارک؛ چېرته چې ۱۲۵۴ ډوله الوتونکي مرغان ژوند کوي

 د ماديدي ملي پارک د ځمکې پر سر یو له هغو سیمو څخه ده، چې د انساني تمدن له ساحې لرې پاتې ده.  دا سیمه له طبیعي رنګارنګۍ، ښکلا او عظمت څخه ډکه ده. که تاسو په ګڼ مېشتو سیمو کې ژوند کوئ نو حتماً به د داسې آرامې سیمې په لټه کې یئ، چېرته چې ستاسو پر وړاندې هېڅ ډول خنډ نه وي. ممکن تاسو د  ځنګل او غرونه ليدو ته ډېر لېوال اوسئ. ډېری خلک علاقه لري، چې د غر...

د نړۍ تر ټولو یخې سیمې

ژباړه ـ ریاض مقامزی   د ژمي په سړه هوا کې به فکر کوئ، چې تاسو په یوه یخه سیمه کې ژوند کوئ؛ خو که ددې ځایونو په اړه پوه شئ، پخپلې سیمې به شکر وباسئ. تاسو به په دې لیکنه کې د نړۍ تر ټولو یخو سیمې وپېژنئ.   یخې سیمې   په یاد ولرئ، چې په نړۍ کې تر دې یخې سیمې هم شته، چې موږ یې په لیکنه کې یادونه کوو. ددې لیکنې موضوع یوازې هغه یخې سیمې دي، چې انسانان...

صوفي او بیزو

لیکنه ـ ریاض مقامزی   په یوه حکایت کې راځي چې، صوفي د ونې سيوري ته ناست و. بيزو د کوپرې ګوزار ورباندې وکړ. صوفي کوپره په ګورت کې ونيوله. د هغې د منځ شيدې/اوبه يې وڅښلې. کوپره يې وخوړه او د کوپرې له پوټکي يې ځانته کاسه جوړه کړه.   درسونه په نړۍ کې دوه ډوله انسانان ژوند کوي؛ عادي او عالي. کله چې له عادي انسانانو سره بد وشي، احساساتي کېږي او د ژ...

Recommended Articles

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا رټل کېږي او د جرات ماده یې په هماغه کوچني والي کې مړه کېږي.   ځينې خلک بیا خپل جرات په هماغه کوچني...

کوم ډول خلک بايد کېله ونه خوري

که څه هم کېله ځيني ګڼې ګټي لري خو دغه ميوه ځينې عورايض او تاووانونه هم لري.چې په لاندي ډور ورته اشاره کوو. دغه خوږ ميوه د خپل ځانګړي خوند، او نرموالي له امله په ټوله نړۍ کې مشهوره ده. ګېله کوم ډول زيانونه لري. ۱: د وزن زياتوالی دـ ځينو نورو خوړو په څير کېله هم پريمانه کالوري لري چې د وزن د زياتوالي لامل کيږي په هره متوسطه کېله کې ۱۰۵ ګرامه کالو...

د وينا پر مهال د وېرې او فشار ختمول

لیکنه ـ ریاض مقامزی دا چې موږ انسانان ټولنيز ژوند لرو، نو اړ یو چې د خپلو اړتياوو او مفکورو د وضاحت لپاره وغږېږو. خبرې کول زموږ د ژوند په هره برخه کې لیدل کېږي. په کور، کلي، دکان، ښار، مکتب، ښوونځي او ګڼو نورو ځايونو کې موږ خبرې کوو او خپل پپغام نورو ته رسوو.   ځينې خلک بیا د خبرو او وينا پر مهال تر وېرې او فشار لاندې وي. نه شي کولای خپل پيغام او...