د ځانوژنې ارواپوهنه

Riaz Muqamzai
Riaz Muqamzai
Author
1 min read
3,003
د ځانوژنې ارواپوهنه

لیکوال - ډاکټر رامین علوی نژاد

ژباړه او لنډیز - ریاض مقامزی 

ځانوژنه

پر دې پوهېدل خورا سخت کار دی، چې ولې یو ملګری، د کورنۍ غړی او یا کوم بل مشهور کس ځانوژنه کوي. آن ښايي د خطر هېڅ کومه روښانه نښه/علامه هم نه وي، چې درک یې کړو. 

په اکثریتو پېښو کې ګڼ شمېر لاملونه یو ځای شوې وي تر څو انسان ځانوژنې ته وهڅېږي‌. د ځانوژنې په ارواپوهنه کې دا موضوع په ژوره توګه څېړل شوې ده. 

هغه دلایل چې له امله يې انسان ځانوژنه کوي ډېر مختلف او پېچلي دي. ډېری ځانوژنې د هغو شدیدو عاطفي یا جسمي دردونو له کبله وي، چې انسان ته يې زغم سخت او یا نا ممکن ښکاري. 

 

د ځانوژنې ارواپوهنه

کېدای شي د ځانوژنې په اړه فکر کول سخت وي، ځکه خو په دې اړه بېخي کمې خبرې کېږي. اکثریت خلک له دې موضوع تښتي او دا یو ډېر وېروونکی یا ناممکن کار بولي. واقعا هم د ځانوژنې درک کول سخت کار دی. ځکه چې تل/اکثراً نامعلومه وي، چې ولې یو انسان دا ټاکنه کړې ده؛ خو په ټوله کې دا یوه داسې پرېکړه هم نه وي، چې پرته له فکر او دلایلو شوې وي.

له بده مرغه هغوی چې په دې اړه فکر کوي ښايي دا تر ټولو منطقي حللاره وګڼي. 

د ارواپوهانو په آند د ځانوژنې مخه نیول کېدای شي؛ خو د مخنيوي لپاره يې باید وغږېږئ او په دې اړه د خبرو کولو طرز ډېر مهم دی.‌

 

هره ځانوژنه یوه تراژیدي ده

دا چاره (ځانوژنه) اکثراً د ناهيلۍ له ژور احساس څخه سرچینه اخلي. د ستونزو او ننګوونکو شرایطو لپاره - چې اصلا لنډمهالي وي - د مناسبو حللارو نه موندل ددې سبب کېږي، چې خلک ځانوژنې ته د یوازینۍ حللارې په نظر وګوري.

همدارنګه ژور خفګان ((Depression)) د ځانوژنې له کليدي او خطرناکو عواملو څخه بلل کېږي. ځینې نور لاملونه لکه پټ دردونه، په کورنۍ کې د ځانوژنې سابقه او رواني اختلالات هم د ځانوژنې سبب کېږي. له خپلو احساساتي پرېکړو پښېماني په ځوانانو کې د ځانوژنې اساسي لامل بلل کېږي. که یو څوک ددې دلایلو له‌ کبله په خطر کې وي، ډېر امکان شته چې ځانوژنه وکړي. 

ددې ترڅنګ دا ډله خلک هم د ځانوژنې په اړه فکر کوي، چی ځان پر نورو پېټی بولي، د ژوند کولو لپاره دلیل و نه لري، زړه تنګون احساسوي او یا هم د داسې درد/غم په اړه غږېږي چې فکر کوي د زغم وړ نه دی.

د ارواپوهنې له نظره د ځانوژنې پېښې اکثراً د ۴۵ - ۵۴ کلنو خلکو ترمنځ ډېر لیدل کېږي. همدارنګه د نارینه وو په نسبت ښځې د ځانوژنې ډېره هڅه کوي. خو په دې هڅه کې د ښځو په نسبت سړي ډېر بريالي کېږي چې ځانوژنه وکړي.

ځینې نور لاملونه چې د ځانوژنې سبب کېږي: 

- اقتصادي بحران

- د ماشومتوب د وخت ترخې تجربې، لکه ناوړه ګټه اخیستل، رټل او رواني/فزيکي ضربه لیدل

- له هغه کس څخه بیلتون چې مینه ورسره لري

- د زوی او یا د ښه ملګري له لاسه ورکول

- د شرم او ماتې همیشنی احساس 

- د يوې جدي یا لا علاجه ناروغۍ لرل

- حقوقي ستونزې، مثلاً په یوه جرم مرتکب کېدل

- تبعیض، نژاد پالنه، یا هغه ننګونې چې کډوال او یا هم اقليتونه ورسره مخ دي  

- د داسې جنسي هویت لرل چې کورنۍ او ملګري يې ملاتړ نه کوي

 

څنګه پوه شو چې یو کس د ځانوژنې په اړه فکر کوي؟ 

تل نه شو معلومولای چې آیا دا کس د ځانوژنې په اړه فکر کوي که نه‌؛ ارواپوهان پر دې موافق دي، او وايي ځینې علایم ددې ښودنه کوي، چې پوه شو انسان د ځانوژنې په اړه فکر کوي؛ خو په ټولو خلکو کې دا علایم نه شو لیدلای. که یو څوک لاندې علایم ولري، و يې هڅوئ چې یوه تکړه ارواپوه سره کښېني.

- د مرګ یا تاوتریخوالي په اړه غږېدل 

- د مرګ په اړه غږېدل او یا هم له مرګ سره د لېوالتیا ښودل

- هغو وسلو او وسایلو ته لاسرسی چې د ځانوژنی لپاره ترې ګټه اخیستل کېدای شي

- په خوی او کړنو کې ناڅاپي بدلونونه

- له ملګرو، کورنۍ او ټولنې ګوښه کېدل

- له حده ډېر او یا بېخي کم خوب 

- همېشنی سکوت؛ په ځانګړې توګه د جدي/مهمو پېښو پر مهال

 

آیا کولای شو یو څوک له ځانوژنې وګرځوو!؟

که څه هم تاسو نه شئ کولای د یو چا فکر او اعمال کنټرول کرئ؛ خو ستاسو خبرې او کړنې تر هغه ډېر پیاوړي دي چې تصور يې کوئ. که یو څوک پېژنئ چې د ځانوژنې هڅه کوي، خپل نهايي کوښښ وکړئ چې له دې کار څخه يې منع کړئ. 

 

ځینې مهمې لارښوونې

• د ځانوژنې علایم جدي وګڼئ‌!

• که یو څوک له ځانوژنې راګرځوئ، له باوري ملګرو هم مرسته وغواړئ.

• قضاوت مه کوئ؛ مراقبت وکړئ!

• که پوهېږئ مفیده لارښوونه/مرسته نه شئ کولای هغوی پخپل حال پرېږدئ. هسې نه د ګټې پر ځای تاوان ورسوئ. 

• که کولای شئ له داسې اشخاصو څخه هغه توکي لرې وساتئ چې ترې ګټه اخیستلا‌ی شي. لکه: وسلې، دواګانې او ...

0 Comments

Sign in to leave a comment.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Articles

3 articles
دا خواړه مو جنسي قوت ډېروي
Pashto
May 19, 2022
4,666 views

دا خواړه مو جنسي قوت ډېروي

ژباړه ـ ریاض مقامزی   جنسي اړیکې د هر بالغ انسان یوه جدي اړتیا وي؛ خو ځينې خلک پدې برخه کې د کمزورۍ احساس لري، چې همدا چاره یې د ژوند خوږې شېبې ترخې کوي. موږ هڅه کړې ده، چې د همداسې خلکو ستونزه حل کړو. که غواړئ جنسي قوت مو ښه شي دا خواړه خورئ.  ...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د موبایل کارولو زیانونه!
Pashto
Dec 06, 2021
4,247 views

د موبایل کارولو زیانونه!

ژباړه ـ ریاض مقامزی په دې زمانه کې چې موږ ژوند کوو، له موبایل څخه لاس اخیستل او یا یې نه کارول تقریبا نا ممکن دی. دا ځکه چې پرته له موبایل څخه ورځنۍ چارې له خنډ او ځنډ سره مخ کېدای شي. له بلې خوا د موبایل ډېر کارول خپلې ستونزې هم لري؛ خو د موبایل په...

Written by Riaz Muqamzai Read more
دا کړنې مو د سترګو دید کمزوری کوي
Pashto
Oct 18, 2021
5,281 views

دا کړنې مو د سترګو دید کمزوری کوي

ژباړه ـ ریاض مقامزی د انسان د بدن هر غړی د ځانګړي اهمیت او دندې درلودنکی وي. د سترګو په مرسته کولای شو چې نور خلک او اشیا ووینو. که چېرې د ساتنې په اړه یې بې غوره شو، لرې نه ده چې د لیدلو ځواک مو کمزوری شي او د شیانو له "نه لیدلو" یا "ضعیف لیدلو" به...

Written by Riaz Muqamzai Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
44,404 views
4

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
33,128 views
11

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,882 views
3

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article