نامتو ګرامر لیکونکی "پانیني" څوک و؟

Riaz Muqamzai
Riaz Muqamzai
Author
1 min read
3,475
نامتو ګرامر لیکونکی "پانیني" څوک و؟

شنکر اچاریه پانیني د لرغونې ګندهارا یو ژبپوه او ګرامر لیکونکی او د ويدي ژبې نامتو عالم او پوهاند و، چې د عیسی مسیح علیه السلام د زېږيدو نه څلور پيړۍ وړاندې دګندهارا په پشکلاوتي يا د پښتونخوا د اوسنۍ چارسدې په سېمه کې د نندا د واکمنۍ پر مهال ژوند کاوه.
 تاریخپوهانو د پانیني د ژوند موده د عیسی مسیح علیه السلام د زېږېدو نه د "۵۲۰" او "۴۶۰" کلونو تر مینځ اټکل کوي. داسې ويل کېږي، چې د پانیني د پلار نوم پاني، د مور نوم يې داکسي، د ورور نوم يې پينګالا او د ماما نوم يې ديادي و.
 پانینی په ټکسیلا پوهنتون کې ـ چې د هغه عصر د مشهورو پوهنتونو نه و ـ استاد و. په پنچاتترا نومي کتاب کې راغلي دي، چې پا نيني د يوه زمري له لاسه ووژل شو.
 پانيني ويدي ژبه کره، سمه او مهذبه کړه او سنسکرېت نوم يې پرې کېښود. يعنې سمه، کره، مهذبه، بشپړه او کامله ژبه.
 د سنسکريټ د کلمې مانا مهذبه، بشپړه او کره شوې ژبه ده، ځکه دغه ژبه دويدي ژبې له تهذيب او سمولو نه پيداشوې ده.
 که موږ څيړنه وکړو نو دا به جوته شي، چې سنسکريت يوه پخوانۍ علمي ژبه ده. په زرګونو علمي، ادبي، تاريخي او مذهبي اثار پرې ليکل شوي دي او له نيکه مر غه ددې ژبې ډېر آثار د زمانې له حوادثو او پېښو نه هم خوندي او بچ پاتې شوي دي.
 لوی استاد ارواښاد علا مه عبدالحی حبيبي د کيمبريج هسټري اف انډيا د لومړي ټوک په حواله د پانيني د اثارو په اړوند داسي ليکلي دي:
 دپانيني آثار اوس هم موجود دي، چې دځينو پو هانو له خوا ژباړل شوي دي. د مشهور ختيځ پوه ميکس ميولر د وينا پر بنسټ پانيني خپل اثار له ٣٥٠ زېږدېز کال نه د مخه ليکلي دي او دده د مهمو کتابونو نه ډېر مشهور يې د ګرامر قواعد او نحويات دي. دغه کتاب (اشټ ادهيايا) يعنې (اته ويناوې) نومېږي، چې هره برخه يې يوه ادهيا يا ويناده.
 داسې روايتونه او شواهد هم شته، چې تر پانيني دمخه هم ځينو پوهانو د سنسکريت ګرامر کښلی و، ځکه پانيني په خپل کتاب کې (٦٤) تنه اسلا ف ښودلي دي چې تر ده د مخه يې پردې کار ګوتې پورې کړې وې. د بېلګې په توګه پانيني د ساکاټاينه او ياسکا نومونه اخلي چې ياسکا دپانيني سلف و.
 تر پانيني وروسته نور پو هان هم دده د کتاب په شرحه بوخت شول. دبيلګې په تو ګه يو عالم کانا يانا نومېد، چې دده ياداشتونه او شرحه وارتيکا نومېږي او اوس هم داکتاب شته. بل مشهور شارح يې پاتانجلي نو مېږي، چې د عيسی مسيح له زېږېدو نه "١٥٠" کلونه وړاندې يې د پانيني لويه شرحه ليکلې، چې مهابها شيه نومېږي او په دغه شرحه کې د کلاسيک سنسکرېت تاريخي او انتقادي پلټنې شته او د پانيني د ٤٠٠٠ قاعدو او رولونو نه يې١٧١٣ قاعدې په انتقادي بڼه شرحه کړي دي او ګونارديا بلل کيږي. سنسکريت د لغاتو کتابونه او قواميس هم لري. لومړنی مشهور کتاب يې امارا کوسا يا (تلپاتې خزانه) نومېږي.
 د پانیني ګرامر انګرېز ژبپوه او ګرامر لیکونکي سر ویلیم جونز ته هم په لاس ورغلی و او هغه نظر 
 ورکړی و، چې چې دغه ګرامر د اوستا، هندي، آریایی او د هغو نه د پښتو ژبې سره اړیکې لري.
 پانیني ته په لومړي ځل دا پته ولګیدله چې د هرې ژبې الفاظ او توري د خپلې اصلي ریښې او ګردان له لارې جوړیږي.
 دپانیني په ګرامر کې موږ د پښتونخوا او افغانستان د ژبو او سیمو څرک هم لیدلای شو. لکه: کابیشا(کاپیسا) همداراز د پانینی بل کتاب سمکرتیه نومید، چې په پښتو کې یې مانا سمې خبرې دي.

0 Comments

Sign in to leave a comment.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Articles

3 articles
مار چیچل بیړنی حالت
Pashto
Jan 17, 2024
2,668 views

مار چیچل بیړنی حالت

د مار چيچل:په افغانستان کې شاوخوا درې ډوله زهر لرونکې او دوه ډوله بې زهرو ماران ژوند کوي. د افغانستان زهر لرونکې ماران د افعي (وايپر)، کفچه (کوبرا)، هندي مار (کريټ) په نامه ياديږي.هر هغه وخت چې پورته زهر لرونکې ماران انسانان وچيچي وړ وړ شديدي روغتياي...

Written by Faridon Delsoz Read more
ځان وژنه یا خودکشي
Pashto
Dec 13, 2020
5,801 views

ځان وژنه یا خودکشي

ځان وژنه د خپلې ساه په خپله اخیستلو ته یا په خپله د خپل ژوند پای ته رسولو ته ویل کیږي. نن ورځ که دنیا هر څومره پراخه امکانات او سهولتونه لري با وجود د دي هرڅه او مختلفو سهولتونو بیاهم د نړۍ 16 سلنه وګړي په هر کال کې ځان وژنه کوي. د روغتیا د نړېوال س...

Written by Yasir Takal Read more
رابطه بین نمبر سیخ و قطر سیخ
Pashto
Jan 22, 2024
3,718 views

رابطه بین نمبر سیخ و قطر سیخ

رابطه بین نمبر سیخ و قطر سیخ: (Relation between steel bar # and diameter): دوستان عزیز شما میدانید که در بعضی سیستم ها به طور مثال در سیستم امریکایی سیخ به علامت نمبر (#) مشخص میکند و به قطر نشان نمیدهد که در این حالت دانستن رابطه بین نمبر سیخ و قطر...

Written by Faridon Delsoz Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
44,403 views
4

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
33,126 views
11

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,881 views
3

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article