د "ملګرو ملتونو" سازمان ولې رامنځته شو؟

Riaz Muqamzai
Riaz Muqamzai
Author
1 min read
3,334
د "ملګرو ملتونو" سازمان ولې رامنځته شو؟

ليکنه ـ رياض مقامزی

کله چې هم په نړۍ کې لویې پېښې وشي، لوی بدلونونه رامنځته شي، په هېوادونو کې جګړې وي او یا هم غیر تصوري سیاسي بدلونونه رامنځته شي. ورسره سم د نړېوالې ټولنې غوښتنې اورو/لولو. تاسو ته به هم پوښتنه پیدا شوې وي، چې دا څه ډول سازمان دی او کوم کارونه کوي. په دې لیکنه کې پر همدې موضوع خبرې شوي دي. 

 

پېژندنه

د "ملګرو ملتونو" اصطلاح د لومړي ځل لپاره د امریکا متحده آيالاتو ولسمشر "فرانکلین روزولت" لخوا په "۱۹۴۲ز" کال کې وکارول شوه. دې سازمان ته په انګلېسي ژبه کې "United Nation" وايي، چې اکثراً د "UN" په مخفف سره ښودل کېږي. ددې سازمان له ګڼو موخو څخه یې نړېوال ثبات، د هېوادونو ترمنځ د اړیکو ښه والی، په نړۍ کې د بدلونونو په اړه غور کول د یادولو وړ دي. د لا ښې پېژندنې لپاره یې لنډه تاریخچه لولو. 

 

تاریخچه

وړاندې له دې چې د ملګرو ملتونو سازمان جوړ شي، د نړيوالو ستونزو د حل په موخه د ګوتو په شمېر ادرسونه موجود وو. چې له ډلې یې سور صلیب او د "۱۸۹۹م"، "۱۹۰۷م" کلونو کنوانسیونونه د یادولو وړ دي.

مګر کله چې د لومړۍ نړېوالې جګړې فاجعه رامنځته شوه، د پاریس سولې کنفرانس، ملتونو ټولنه د هېوادونو ترمنځ د ثبات لپاره رامنځته شو. دې سازمان وکولای شول یو څه تغیرات راوړي. مګر د دویمې نړېوالې جګړې مخنیوی یې ونشوای کولی.

له دې وروسته په "۱۹۴۵م" کال کې د پنځوسو هېوادونو استازي په سن فرانسیسکو کې راټول شول او د ملګرو ملتونو د سازمان منشور یې جوړ کړ. بالآخره د "۱۹۴۵م" کال د اکټوبر په څلرويشتمه نېټه دا سازمان رسماً تأسیس شو. ترڅو په نړېواله سطحه د ستونزو د حل يو ادرس اوسي.

 

کوم فعالیتونه کوي؟

د ملګرو ملتونو نړېوال سازمان په نړېواله کچه فعالیتونه ترسره کوي. د هېوادونو ترمنځ د شخړو مخنیوی، د نړېوالو ستونزو حلول او ورته نور مسایل تر غور لاندې نیسي. په اوس وخت کې ملګري ملتونه لاندې موخې لري.

  • د غربت ختمول
  • د روغتيا تضمين
  • د لوږې ختمول
  • با کیفیته زده کړې
  • پاکو اوبو ته د انسانانو لاسرسی
  • پاکه انرژي
  • اقتصادي وده
  • نړېواله سوله
  • د اقلیمي بدلون څار او ...

 

رسمي ژبې

په ملګرو ملتونو کې رسمي ژبې عبارت دي له: انگلېسي، فرانسوي، روسي، چینايي، هسپانوي او عربي. خو تر ډېره پکې له انګلېسي او فرانسوي ژبو کار اخیستل کېږي. مګر که د کوم هېواد استازی یا ویناوال په یادو ژبو نه پوهېږي، نو باید یو ژباړن له ځان سره ولري.  

 

بودیجه

پوښتنه دا ده، چې یاد سازمان بودیجه له کومه کوي. دا ځکه چې دوی ډېر ستر ستر فعالیتونه کوي، نو باید ډېرې پیسې هم ولري. تاسو ته باید واضحه وي، چې د دې سازمان بودیجه غړي هېوادونه ورکوي. په ځانګړې توګه امریکا ددې ټولنې له لویو تمویلوونکو هيوادونو څخه ګڼل کېږي. 

 

غړي هېوادونه

هر هېواد چې علاقه ولري کولای شي، ددې سازمان غړیتوب ترلاسه کړي. اوسمهال د نړۍ "۱۹۳" هېوادونو یې غړیتوب لري. مګر په دومره توپیر چې په دوی کې پنځه هېوادونه ډېر واک لري. دا هېوادونه عبارت دي له: امریکا، چین، روسیه، فرانسه او انګلستان. یاد هېوادونه کولای شي د يو ځانګړي صلاحیت له مخې نړېوالې پرېکړې وننګوي/لغوه کړي. دې ځانکړي صلاحیت ته "ویټو" ویل کېږي. 

 

څو نورې مهمې یادونې

د "ملګرو ملتونو" نړېوال سازمان اوسمهال په نړۍ کې تر ټولو ستر سازمان دی. دوی په ټوله نړۍ کې د کډوالو، اوبو، خوړو، اقتصاد، اقلیم او ... نورو برخو کې د شته ستونزو د هواري لپاره کار کوي. همدارنګه که په نړېواله سطحه کومه ستونزه پېښېږي دوی یې په عمومي ناستو کې تر بحث لاندې نیسي او پر حللارو یې غور کوي.

البته هېره دې نه وي، چې د کارونو د سم ترسراوي لپاره بېلابېلې کمېټې لري، ترڅو ټولو کارونو ته منظمه رسیدګي وشي. تر ټولو پیاوړې کمېټه پکې د "امنیت شورا" ده. دوی د نړېوال امنیت په برخه کې د ستونزو د حل لارې چارې ارزوي.

0 Comments

Sign in to leave a comment.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Articles

3 articles
د بنجامین لنډ ژوندلیک
Pashto
Dec 12, 2021
5,383 views

د بنجامین لنډ ژوندلیک

ژباړه ـ ریاض مقامزی  د بعضي هېوادونو پر پیسو د ځینو مخورو شخصیتونو انځورونه وي او ددې معنا دا ده، چې یاد کس خپل هېواد، ولس، نړۍ او یا بشریت ته لوی خدمتونه کړي دي. یو له دې کسانو څخه "بنجامین" دی، چې د امریکايي ډالرو پر سلګون لوټونو (نوټونو) یې انځ...

Written by Riaz Muqamzai Read more
له مور او پلار سره د تعامل 35 اداب
Pashto
Mar 13, 2023
1,922 views

له مور او پلار سره د تعامل 35 اداب

له مور او پلار سره د تعامل 35 اداب(1) د هغوۍ په حضور کي موبایل بې ضرورته نه استعمالول(2) د هغوۍ خبرو اوریدلو ته خاموش اوسیدل(3) د هغوۍ نظر پوره اوریدل او منل(4) د هغوۍ د خبرو موافق عمل کول(5) په مجلس کي هغوۍ ته په عاجزۍ سره کتل(6) همیشه د هغوۍ ستاینه...

Written by Faridon Delsoz Read more
د بر ( الله ج )  کښلې ( لیکي یا کېتابونه یا کتابونه)
Pashto
Jul 05, 2026
787 views

د بر ( الله ج )  کښلې ( لیکي یا کېتابونه یا کتابونه)

د بر ( الله ج) کښلې ( لیکي یا کېتابونه یا کتابونه):  د وګړو د روغ ژوند تېرولو له پاره  رښت ( قانون)،  ښکاروندو (سټنډرډونو) کوډونو ( شفرونو یا نورمونو) او واګي (دود، مقرراتو، امر چلولو ) 4.    د بر ( الله)  پیلنی کښلی ( لیکی یا کېتاب یا کتاب): د وګ...

Written by صفي الله فردوس Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
44,401 views
4

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
33,125 views
11

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,881 views
3

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article