To start downloading books

Please sign in or create an account.

Mustafa Omarzai 4 years ago 1,611
دوازده گرام مغز

دوازده گرام مغز

دوازده گرام مغز

(معرفی کتاب)

نوشته ی مصطفی عمرزی

این اثر بسیار مهم استاد شهرت ننگیال، از زمان نشر تا کنون، سر زبان هاست. افغان های زیادی راجع به آن گفته و نوشته اند؛ اما در زمینه ای که باور های الحادی و اخوانی جولان می کنند، لطف آثاری کمرنگ وانمود می شود که خالق آن، با وجود رعایت بی طرفی، اما در تنازع سیاسی، نقش فعال داشته است.

استاد شهرت ننگیال را می توان از آن نویسنده گان افغان برشمرد که در زمینه ی زبان پشتو، ژورنالیسم ادبی را نیز فزون ساخته اند. در این شیوه، لطف نگارش ژورنالیستی با قوت قلمی که ظرفیت طبیعی(ذاتی) نویسنده است، برخلاف نویسنده ای که این هنر را کسب می کند، واژه گان را جاندار می سازد. 

بی نیاز به تلویحات من، آثار استاد شهرت ننگیال، زیاد هستند. افغان ها او را خوب می شناسند. با این حال، تعیین جایگاه آثار امثال او که بدون شک بُلند است، در نظر گرفته نمی شود. مردم ما با تمایل به نگرش کمیتی، گاه افراد و اشخاصی را عامی می سازند که جاه ویژه دارند. 

در جریان چاپ، انتشار، خوانش و تبصره پیرامون کتاب «دوازده گرام مغز»، آن چه بیشتر بر آن توجه شده، قرار دادن این کتاب به سلسله ی شروح تاریخی ست. اکثر کسانی که پیرامون کتاب دوازده گرام مغز، نوشته اند، شروح نویسنده را آورده اند که به گونه ای اقتباس از آن است؛ اما من در کنار نگرش عامی بر این کتاب، نکات زیادی را متوجه شدم که در آشکار ساختن رویداد های بسیار مهم، حتی مثال ندارند. 

برای اولین بار در کتاب دوازده گرام مغز، متوجه شدم که کودتای شهنواز تنی، یک    برنامه ی کاملاً از قبل تنظیم شده میان روس ها و اعضای جمعیت و شورای نظار بود. طی این عملیات، پشتون های نظامی خلقی که متهم به گرایش قومی بودند، به گونه ای از سیستم حذف می شوند تا در جای خالی آن ها یعنی در خلای ایجاد شده، عوامل غیر پشتون که مایل به جمعیت، شورای نظار، فرقه ی 53 و حزب وحدت بودند، با انواع خیانت ها، دستان شهید داکتر نجیبب الله را کاملاً ببندند. چه قدر تاسف بار است که این وضعیت، به قدری تاثیرات سوء برجا گذشت که رییس جمهور یک کشور که قبلاً سابقه ی کار در خاد را داشت، نتوانست از زنجیره ی افراد مسلح فرقه ی 53 که میدان هوایی کابل را زیر نظر داشتند، خودش را به طیاره برساند و دچار سرنوشتی نشود که در سوی دیگر جبهه، برایش خط و نشان کشیده بودند. دست تنگی های شهید داکتر نجیب الله از همان جا، به کودتای شهنواز تنی بر می گردند. در صحبتی با استاد ننگیال، این موضوع کتابش را یادآوری کردم. او افزود که در این رابطه با شهنواز تنی، صحبت کرده است؛ اما آنان تا آن زمان هم گمان نمی کردند که چنین ابزاری، استفاده شده باشند. 

حالا که این سطور را می نویسم، هدفم این است که بی تعادل ساختن سیستم، از دلایل مهم سقوط حاکمیت ها در افغانستان است. در چند سال اخیر، حکومت داکتر اشرف غنی احمدزی، به گونه ی دیگر، از نقش اکثریت، پاکسازی می شود. ظاهراً بانگ اعضای جمعیت و شورای نظار که گویا با باور های ضد پاکستانی، عمل می کنند، اثرات اکثریت، به خصوص در سکتور امنیتی را خیلی ناچیز ساخته است. 

با سقوط طالبان، یگانه گروهکی که کمی سر و وضع مناسب داشت، اعضای جمعیت و شورای نظار بود. تداخل بیش از حد آنان در سیستم، عدم تعادل را به جایی رساند که در ناکارآمدی های واضح آن، حکومتی که در راس آن پشتون هاست، نمی تواند طرف های قومی خود را خوب تر درک کند. با تکیه ی بی اندازه به گروهک های داخل سیستم، ماجرا هایی تکرار می شوند که در حکومت شهید داکتر نجیب الله، اتفاق افتاده بودند. 

در میان آثار ژورنالیستی سال های اخیر، کتاب دوازده گرام مغز، بسیار ارزشمند است. نویسنده که تجربه ی جهادی دارد و بعداً شاهد هرج و مرجی می شود که به ادامه ی جنگ های روستایی، زنده گی شهری مردم را هم برباد دادند، با کنار گذاشتن خودش از یک طرف جهادی، در موضع کسی قرار می گیرد که مایل نیست اوضاع مملکت را از دریچه های تنگ ببیند. بنا بر این در این کتاب، رد مسایلی هم یافت می شود که با تمایل به افغان های بی طرف قبل از هفت ثور، مطمع نظر بودند تا آنان با پشتوانه ی اعتبارات افغانستان قبل از جنگ، دوباره به کشور برگرداند. این طهارت فکری، در آثار افغان هایی یافت می شود که با پُشت سرگذاشتن جهاد و هرج و مرج حاکمیت تنظیمی، متیقن شده بودند وسایل کاربردی جهادی و مقاومتی، به درد زنده گی مدنی نمی خورند. متاسفانه در برابر این میلان ستوده، اما اکثر ارکان جهادی و مقاومتی، همچنان بر طبل جهالت می کوبند تا با فراموشی ادعای جهاد فی سبیل الله و دفاع از کشور، از سهم مردمی بخورند که عمداً به فقر کشانده شده اند. 

کنایه ی «دوازه گرام مغز»، از کاستی موجودی ای حکایت می کند که بیشتر شامل حال کسانی می شود که صف زده اند تا قدرتی را که با کارت بیگانه، به دست آورده اند، با پافشاری و تعصب، به خانوده های خود شان نیز منتقل کنند. 

لینک دانلود:

https://www.ketabton.com/book/12927

Related Articles

اسلامی هجری قمری کال

نن د ۱۴۴۶ هجري قمري کال لومړۍ ورځ ده! د هجري قمري کال په اړه يو څو خبرې:د هجري قمري کال پیل مدینې منورې ته د رسول اللهﷺ د هجرت نه کیږي.د دې تاريخ  بنسټ له 622م کال څخه، عمر فاروق رضی الله عنه کيښود.د دې کال اعتماد د سپوږمۍ په حرکت باندې دی چې زیات شمير دیني احکام ورپورې تړلي دي، یو قمري کال 354 ورځې کیږي.د اسلامي تاریخ د یادولو شرعي حکم:فقهاء کرام...

"سبک هندي يا هندي سبک" رفيق الوت

  سبک د عربۍ ژبې تورے دے معنی يې ده سرهء او سپين زر ويلي کول او پۀ يو سانچه کښې اچول ـ سبک په لغت کښې د "زرو" يوې ټوټې ته هم واٸي، خو پۀ ادبي اصطلاح کښې د دې نه مراد د شعر هغه مخصوص طرز،طريقه، انداز، اسلوب او ډول دے چې يو شاعر يا ليکوال ٸې خپل کړي يا د يو شاعر اديب او ليکوال ځاڼګړتيا وې ـ سبک د فکرونو بيانولو يو ځانګړي طرز او طريقي ته هم واٸي ـنو...

څنګه د خولې بد بوی له منځه یوسو؟

 ليکنه: شکېبا نادري، څنګه د خولې بد بوی له منځه یوسو؟ انسان یو ټولنیز موجود دی او نه شي کولای د ټولنې له وګړو او ټولنیزو اړيکو څخه پرته ژوند وکړي، دوی اړ دي چې له یو بل سره خبرې او تګ راتګ وکړي، دودونو وپالي، د یو بل په غم او ښادۍ کې شریک شي، له همدې امله دوی د یو بل مرستې ته اړتیا لري، ځکه ټول انسانان د یو بل له مرستې پرته ژوند نه شي کولای، خو ځی...

Recommended Articles

که دا عادتونه خپل کړئ له غربت څخه خلاصېږئ!

لیکنه ـ ریاض مقامزی دا به سمه خبره وي، چې شتمني له قسمت سره تړلې ده؛ خو دا خبره هم هېڅکله غلطه نه ده، چې ستاسو عادات په دې برخه کې رغنده رول لري. که تاسو هر څومره ډېرې پیسې ولرئ؛ مګر پر مصرف، پانګونې او نورو لاروچارو پوه نه شئ ډېر ژر به مو غربت د کور تر دروازو ورسېږئ. یا که ډېر غریب هم یئ؛ مګر دا لارښوونې عملي کړي، نو ډېر امکان شته، چې له غربت څخه...

له مطالعې سره څنګه ځان عادت کړو؟

لیکنه ـ ریاض مقامزی د هر لوستي ځوان لپاره دوامداره مطالعه ډېره اړينه او مهمه ده. که تاسو دوامداره مطالعه کوئ، ذهن به مو فعال وي او هېڅکله به په وینا کې له بندښت سره مخ نه شئ. ددې ترڅنګ مطالعه ګڼې نورې ګټې هم لري. موږ نه غواړو، چې تاسو ته د مطالعې پر ارزښت وغږېږو. یوازې غواړو، تاسو ته ددې لارښوونه وکړو، چې څنګه دوامداره مطالعه خپل عادت وګرځوو. آیا...

له وخت څخه مخکي مو ويښتان ولي سپينږي درملنه يې څه ده؟

په تيرو وختونو کې به سيپن ويښتان د زړښت نښه بلل کيده خو اوس داسي نه ده بلکي د ډيرو پيغلو او ځوانانو ويښتان سپين دي. که تاسو هم له دې ستونزي څخه ځورپږي يعني د سر ويښتان مو مخکي له وخت څخه سيين شوي نو حتمن مو په بدن کې ځيني پيچلي بيلوژيکي ستونزي شته ، بايد درملنه يې وکړئ. اوس ډير وخت ليدل کيږي چې آن ۱۶ کلن تنکي ځوانانو هم د ويښتانو د سپيندو په لور ر...