جبران خسارت دولت ناشی از تعقیب جرایم || Compensation by the government for the prosecution of crimes

جبران خسارت دولت ناشی از تعقیب جرایم || Compensation by the government for the prosecution of crimes

نام نویسنده: محمدمصطفی محمدیار (کارشناس ارشد در رشته حقوق خصوصی)

Writer’s name: Mohammad Mustafa Muhammadyar

نام مقاله در روزنامه نشر کننده (روزنامه پیک هرات): چه کسی هزینه دادگاه مجرم را بپردازد مردم یا خودش || Who will pay for the trial of the offender; The people or himself?

خسارت به معنای مالی است که باید از طرف کس که باعث ایراد ضرر مالی به دیگری شده، به متضرر داده شود. این تعریف از واژه‏ی خسارت، با این که از کتاب نویسنده‏ی بزرگ همچون جعفری لنگرودی در ترمینولوژی حقوق نقل شده است ولی هم او و هم اکثر حقوقدانان و قانون نویسان دیگر خسارت و مباحث مربوط به جبران آن را فقط در حوزه حقوق خصوصی دانسته و مدعی خصوصی را طبق شرایط مستحق آن می‏دانند. این قصور فکری ناشی از نقص در اندیشه‏ی آدمی است که هرگز به همه‏ی امور احاطه نداشته است و این مورد هم از نزد بسا اندیش‏مندان متقدم و متأخر رشته‏ی حقوق مغفول مانده است که تنها حوزه حقوق خصوصی نیست که بحث جبران خسارت در آن قابل طرح است و مستحق آن نیز فقط کسی نیست که مدعی خصوصی گفته می‏شود.

بدین بیان که، هرگاه در جامعه‏ی جرم اتفاق میفتد و حقوقی نقض می‏شود، برعلاوه‏ی مدعی حق العبد، جامعه نیز متحمل خسارت مالی و مادی می‏شود. مانند زمان که در محلی جرم سرقت اتفاق میفتد، طبق مباحث حقوق خصوصی، مدعی خصوصی حق دارد که برعلاوه‏ی استرداد مال خویش، در صورت ورود ضرر به مال از قبیل عیب و نقص وارده به آن را نیز تحت عنوانِ جبران خسارت از سارق مطالبه بدارد. ولی در حوزه حقوق عمومی و گذشته از مدعی خصوصی، جامعه نیز از عمل سارق زیان‏مند شده است و آن بدین گونه که پولیس و گروه‏ی کریمنالتخنیک جهت کشف جرم و بررسی محل واقعه، مدعی‏العموم جهت ترتیب دوسیه، استنطاق و بررسی اسناد و مدارک مرتبط به جرم و رجوع به شهود و مراجعه به اهل خبره یا همانا کارشناس و مطلعین، طب عدلی جهت بررسی چگونگی ضرب و جرح و شدت و خفت آن و آثار و علایم آن در بدن و اظهار نظر پیرامون نقص، عیب و تلف در جسم آدمی، محاکم جهت محاکمه و اصدار حکم و مرجع تطبیق احکام جزایی و زندان‏ها جهت نگاهداری محکومین و هر یک به طرق معیینه و مندرجه در قوانین مربوطه، متحمل هزینه‏های زمانی، مالی و مادی می‏شوند.

لذا برای جلوگیری از افتادن این هزینه‏ها به دوش جامعه‏ی بی‏گناه، مقنن باید راه برگشت هزینه‏های مربوط را به مراجع ذی‏ربط آن در نظر بگیرد. دگر این که برای جلوگیری از طولانی شدن سنجش هزینه‏ها و استعلام این مصارف از مراجع فوق در هر قضیه، بهتر این است که از قبل طبق فهرستی هزینه‏ی هر رسیدگی توسط مراجع مربوطه، تعیین شده و رسماً در دسترس قوه‏ی قضاییه گذاشته شود و این فهرست همواره با نوسان هزینه‏ها به‏روز شده و یا طبق برنامه‏ی منظم، هر از چند گاهی مانند همه ساله، یک مرتبه با تجدید نظر روی هزینه‏ها، در دسترس قوه‏ی قضاییه قرار بگیرد و قوه‏ی قضاییه با اصدار متحدالمآل فهرست هزینه‏ها را به دسترس همه‏ی محاکم تحت اثر خویش بگذارد تا محاکم بدین وسیله در حکم خویش ضمن حکم به سایر موارد، محکوم علیه را ملزم به پرداخت هزینه‏های نیز بکنند که وی بر جامعه به واسطه‏ی مراجع فوق بار کرده است تا بدین گونه اصل شخصی بودن مسوولیت‏ها نیز محقق شود. بدین معنا که، زمان که محکوم علیه باعث ایجاد هزینه‏های به وسیله ارتکاب اعمال مخالف قانون می‏شود، خود باید متعهد به جبران آن نیز شناخته شود تا هم اصل حقوقی – فقهی فوق مراعات شود و هم طبق "قاعده‏ی اقدام" و "قاعده‏ی لاضرر" با بازپرداخت هزینه‏های مذکور، بهتر از پیش متوجه اعمال خویش بگردد. چون طبق قاعده‏ی اقدام، هر کس که اقدامی به ضرر خویش بکند، خودش مسوول و پاسخگوی ضرر وارده به دیگری است و طبق قاعده‏ی لاضرر، هیچ ضرر و زیان پذیرفته نمی‏شود. پس حتی الامکان باید اوضاع و احوال به پیش از نقض حقوق با جبران ضرر که وارد شده است، برگردد.

این مورد است که مقنن ایران آن را در ماده‏ی 546 قانون تجارت مصوب 1311 مرعی داشته است که متن ماده چنین است: «مخارج تعقیبی که از طرف مدیر تصفیه به نام طلبکارها می‏شود در صورت برائت تاجر به عهده هیأت طلبکارها و در صورت که محکوم شد به عهده‏ی دولت است لیکن دولت حق دارد مطابق ماده‏ی قبل به تاجر ورشکسته مراجعه نماید.». درین ماده قانون‏گذار بیان می کند، هزینه‏ی را که دولت به خاطر تاجر ورشکسته متحمل می‏شود، پس از محکومیت وی، از وی اخذ می‏کند و اجازه نمی‏دهد که هزینه‏ی یک شخص یعنی تاجر را، شخص دیگر یعنی جامعه بپردازد و هر کس باید هزینه‏های را که به او منتسب می‏شوند، بپردازد. مفاد ماده‏ی فوق قانون ایران را از ماده‏ی 758 در مورد اتلاف و 764 در مورد تسبیب نیز می‏توان استنباط کرد، ولی این استنباط تا کنون مغفول مانده است و چنین استنتاج مبنای طلب جبران خسارت و یا اساس حکم بر پرداخت جبران خسارت تا حالا قرار نگرفته است. در نتیجه می‏توان به قوه‏ی مقننه وضع مواد خاص را در ارتباط مباحث فوق در قوانین مربوطه پیشنهاد کرد و تا وضع چنین موادی، قوه‏ی قضاییه طبق اصدار متحدالمآل از چنین استنباطی محاکم را مستحضر دارند تا باشد که جامعه از تحمل بار ناخواسته فارغ شود.

لینک این مقاله در «روزنامه پیک هرات»

https://www.paykeherat.af/who-should-pay-criminals-expenses/

صفحه فیسبوک مربوط به عکاسی از همین نویسنده

https://www.facebook.com/PhotographyMuhammadZai

صفحه تویتر همین نویسنده، برای دستیافتن به لینک سایر نوشته‏ها و مقاله‏های وی که در دیگر رسانه‏ها به نشر رسیده‏اند

https://twitter.com/Mohamma06817432

صفحه لینکدن همین نویسنده، برای اطلاع از سایر سویه تعلیمی، تحصیلی و تجربه و سابقه کاری وی

https://www.linkedin.com/in/mohammad-mustafa-muhammadyar-16099b177/

0 Comments

Sign in to leave a comment.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Articles

3 articles
مک بوک کمپیوټرونه Mac Book
Pashto
Aug 16, 2024
1,436 views

مک بوک کمپیوټرونه Mac Book

د MacBooks لپټاپونه: د ټکنالوژۍ شاهکار چې افغانستان کې یې نوی شهرت ترلاسه کړئ: * د ډیر دوستانو په غوښتنه مو د Apple د مشهور تولید MacBook په اړه معلومات راټول کړل، له نورو سره یې شریک کړئ ترڅو ټولو ته ورسېږي! د MacBooks لپټاپونع د اپل کمپنۍ مشهور ل...

Written by Faridon Delsoz Read more
بابای موسیقی؟!
Pashto
Mar 14, 2021
2,591 views

بابای موسیقی؟!

بابای موسیقی؟! مصطفی عمرزی بیایید مساله را از یک زاویه ی دیگر نیز بررسی کنیم. چون در برابر پشتون ستیزی ها بسیار حساس استم، زاویه ی این مساله را در این مسیر، قرار می دهم. در کتاب «ناشناس ناشناس نیست» با اوصافی که آن پیرمرد بی چاره را پیامبر می ساختن...

Written by Mustafa Omarzai Read more
(.شېخ عبدورحېم اتمانخیل توربابا) (ماندل،تمرګره،شېخان)
Pashto
May 04, 2021
3,557 views

(.شېخ عبدورحېم اتمانخیل توربابا) (ماندل،تمرګره،شېخان)

دره اتمانخيل چې د شيخانو په نامه هم يادېږي.د پاکستان پښتونخواه په کوز دير سيمه کي شتون لري. دا دره په نهه کلیو مشتمله ده.چې په پکي ماني بڼ، زړه ډوګۍ، جبګۍ ،ساربيغم، کوټ، غونډۍ، کوټکوشاه، فضل آباد، او شاه کورونه شامل دي. دا سیمه د تیمرګرې ښار په ختیځ...

Written by Salman Jabbar Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
44,401 views
4

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
33,125 views
11

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,881 views
3

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article