To start downloading books

Please sign in or create an account.

جبران خسارت دولت ناشی از تعقیب جرایم || Compensation by the government for the prosecution of crimes

جبران خسارت دولت ناشی از تعقیب جرایم || Compensation by the government for the prosecution of crimes

نام نویسنده: محمدمصطفی محمدیار (کارشناس ارشد در رشته حقوق خصوصی)

Writer’s name: Mohammad Mustafa Muhammadyar

نام مقاله در روزنامه نشر کننده (روزنامه پیک هرات): چه کسی هزینه دادگاه مجرم را بپردازد مردم یا خودش || Who will pay for the trial of the offender; The people or himself?

خسارت به معنای مالی است که باید از طرف کس که باعث ایراد ضرر مالی به دیگری شده، به متضرر داده شود. این تعریف از واژه‏ی خسارت، با این که از کتاب نویسنده‏ی بزرگ همچون جعفری لنگرودی در ترمینولوژی حقوق نقل شده است ولی هم او و هم اکثر حقوقدانان و قانون نویسان دیگر خسارت و مباحث مربوط به جبران آن را فقط در حوزه حقوق خصوصی دانسته و مدعی خصوصی را طبق شرایط مستحق آن می‏دانند. این قصور فکری ناشی از نقص در اندیشه‏ی آدمی است که هرگز به همه‏ی امور احاطه نداشته است و این مورد هم از نزد بسا اندیش‏مندان متقدم و متأخر رشته‏ی حقوق مغفول مانده است که تنها حوزه حقوق خصوصی نیست که بحث جبران خسارت در آن قابل طرح است و مستحق آن نیز فقط کسی نیست که مدعی خصوصی گفته می‏شود.

بدین بیان که، هرگاه در جامعه‏ی جرم اتفاق میفتد و حقوقی نقض می‏شود، برعلاوه‏ی مدعی حق العبد، جامعه نیز متحمل خسارت مالی و مادی می‏شود. مانند زمان که در محلی جرم سرقت اتفاق میفتد، طبق مباحث حقوق خصوصی، مدعی خصوصی حق دارد که برعلاوه‏ی استرداد مال خویش، در صورت ورود ضرر به مال از قبیل عیب و نقص وارده به آن را نیز تحت عنوانِ جبران خسارت از سارق مطالبه بدارد. ولی در حوزه حقوق عمومی و گذشته از مدعی خصوصی، جامعه نیز از عمل سارق زیان‏مند شده است و آن بدین گونه که پولیس و گروه‏ی کریمنالتخنیک جهت کشف جرم و بررسی محل واقعه، مدعی‏العموم جهت ترتیب دوسیه، استنطاق و بررسی اسناد و مدارک مرتبط به جرم و رجوع به شهود و مراجعه به اهل خبره یا همانا کارشناس و مطلعین، طب عدلی جهت بررسی چگونگی ضرب و جرح و شدت و خفت آن و آثار و علایم آن در بدن و اظهار نظر پیرامون نقص، عیب و تلف در جسم آدمی، محاکم جهت محاکمه و اصدار حکم و مرجع تطبیق احکام جزایی و زندان‏ها جهت نگاهداری محکومین و هر یک به طرق معیینه و مندرجه در قوانین مربوطه، متحمل هزینه‏های زمانی، مالی و مادی می‏شوند.

لذا برای جلوگیری از افتادن این هزینه‏ها به دوش جامعه‏ی بی‏گناه، مقنن باید راه برگشت هزینه‏های مربوط را به مراجع ذی‏ربط آن در نظر بگیرد. دگر این که برای جلوگیری از طولانی شدن سنجش هزینه‏ها و استعلام این مصارف از مراجع فوق در هر قضیه، بهتر این است که از قبل طبق فهرستی هزینه‏ی هر رسیدگی توسط مراجع مربوطه، تعیین شده و رسماً در دسترس قوه‏ی قضاییه گذاشته شود و این فهرست همواره با نوسان هزینه‏ها به‏روز شده و یا طبق برنامه‏ی منظم، هر از چند گاهی مانند همه ساله، یک مرتبه با تجدید نظر روی هزینه‏ها، در دسترس قوه‏ی قضاییه قرار بگیرد و قوه‏ی قضاییه با اصدار متحدالمآل فهرست هزینه‏ها را به دسترس همه‏ی محاکم تحت اثر خویش بگذارد تا محاکم بدین وسیله در حکم خویش ضمن حکم به سایر موارد، محکوم علیه را ملزم به پرداخت هزینه‏های نیز بکنند که وی بر جامعه به واسطه‏ی مراجع فوق بار کرده است تا بدین گونه اصل شخصی بودن مسوولیت‏ها نیز محقق شود. بدین معنا که، زمان که محکوم علیه باعث ایجاد هزینه‏های به وسیله ارتکاب اعمال مخالف قانون می‏شود، خود باید متعهد به جبران آن نیز شناخته شود تا هم اصل حقوقی – فقهی فوق مراعات شود و هم طبق "قاعده‏ی اقدام" و "قاعده‏ی لاضرر" با بازپرداخت هزینه‏های مذکور، بهتر از پیش متوجه اعمال خویش بگردد. چون طبق قاعده‏ی اقدام، هر کس که اقدامی به ضرر خویش بکند، خودش مسوول و پاسخگوی ضرر وارده به دیگری است و طبق قاعده‏ی لاضرر، هیچ ضرر و زیان پذیرفته نمی‏شود. پس حتی الامکان باید اوضاع و احوال به پیش از نقض حقوق با جبران ضرر که وارد شده است، برگردد.

این مورد است که مقنن ایران آن را در ماده‏ی 546 قانون تجارت مصوب 1311 مرعی داشته است که متن ماده چنین است: «مخارج تعقیبی که از طرف مدیر تصفیه به نام طلبکارها می‏شود در صورت برائت تاجر به عهده هیأت طلبکارها و در صورت که محکوم شد به عهده‏ی دولت است لیکن دولت حق دارد مطابق ماده‏ی قبل به تاجر ورشکسته مراجعه نماید.». درین ماده قانون‏گذار بیان می کند، هزینه‏ی را که دولت به خاطر تاجر ورشکسته متحمل می‏شود، پس از محکومیت وی، از وی اخذ می‏کند و اجازه نمی‏دهد که هزینه‏ی یک شخص یعنی تاجر را، شخص دیگر یعنی جامعه بپردازد و هر کس باید هزینه‏های را که به او منتسب می‏شوند، بپردازد. مفاد ماده‏ی فوق قانون ایران را از ماده‏ی 758 در مورد اتلاف و 764 در مورد تسبیب نیز می‏توان استنباط کرد، ولی این استنباط تا کنون مغفول مانده است و چنین استنتاج مبنای طلب جبران خسارت و یا اساس حکم بر پرداخت جبران خسارت تا حالا قرار نگرفته است. در نتیجه می‏توان به قوه‏ی مقننه وضع مواد خاص را در ارتباط مباحث فوق در قوانین مربوطه پیشنهاد کرد و تا وضع چنین موادی، قوه‏ی قضاییه طبق اصدار متحدالمآل از چنین استنباطی محاکم را مستحضر دارند تا باشد که جامعه از تحمل بار ناخواسته فارغ شود.

لینک این مقاله در «روزنامه پیک هرات»

https://www.paykeherat.af/who-should-pay-criminals-expenses/

صفحه فیسبوک مربوط به عکاسی از همین نویسنده

https://www.facebook.com/PhotographyMuhammadZai

صفحه تویتر همین نویسنده، برای دستیافتن به لینک سایر نوشته‏ها و مقاله‏های وی که در دیگر رسانه‏ها به نشر رسیده‏اند

https://twitter.com/Mohamma06817432

صفحه لینکدن همین نویسنده، برای اطلاع از سایر سویه تعلیمی، تحصیلی و تجربه و سابقه کاری وی

https://www.linkedin.com/in/mohammad-mustafa-muhammadyar-16099b177/

Related Articles

د کور عایق کول House insulation

Engr Farid Atifد کور عایق کول      House insulationایا غواړۍ چې په ګرمۍ کې مو کور یخ وي ؟  ایا غواړۍ په یخنۍ کې مو کور ملایم ګرم وي ؟ که داسې کور غواړۍ نو ددې ستونزې حل ډیر اسانه او ارزانه دي ،دداسې کور د  د جوړولو پرمهال په کې عایق وکاروۍ .د عایق په کارولو سره انرژي تولید ته اړتیا کمیږي چې له امله نه یواځي مالي سپما کیږي بلکې ددې سربیره چاپیریال ت...

ټافل څه دی؟

که تاسو انګلیسي ژبي نه یاست او غواړئ په یو نړیوال معتبر پوهنتون کې زده کړې وکړئ نو اړ یاست چې د ټافل TOEFL ازموینه ورکړئ. TOEFL د Test of English as a Foreign Language مخفف او د نوموړې ازموینې رسمي نوم دی. نوموړې ازموینه د انګلیسي ژبې اړوند ستاسو پوهه د لوستلو، ویلو، لیکلو او اورېدلو په برخه کې ارزیابي کوي. د ژبې اړوند د پوهاوي دا څلورګونې برخې د ه...

تنوع لهجه ها

تنوع لهجه ها مصطفی عمرزی زبان ملی دری، شبیه تمام زبان ها، تنوع لهجه یی دارد. چنانی که زبان ملی پشتو با لهجه های مختلف، نه فقط معرف فرهنگ هاست، بل تنوع آن، جذابیت هایی ایجاد می کند که در زمان افاده، می توانند تامل برانگیز باشند.  در لهجه ها غنای زبانی- ادبی به قدری ست که شبیه یک فرهنگ کامل زبان، تعدد دارد. فرهنگ لغات عامیانه ی مرحوم احمد شاملو(کت...

Recommended Articles

د وينا پر مهال د ويرې ختمولو 27 ګټورې لارې

هغوى چې په سټيج باندې عونډو، سيمنارونو، ټولګي او حتى د ملګرو سره په مخامخ خبرو پر مهال ويره احساسوي دوى عمومآ د Glossophobia په اروايي ناروغۍ اخته دي، چې د خبرو دغه ويره د مرګ له ويرې هم سخته ده چې ستاسو مسلکي او شخصي ژوند زيان رسولى شي. ددغې ويرې پر مهال ستاسو بدن ريږدي، لاسونه مو خولې کيږي، زړه ضربان مو زياتيږي، چې په تجارت او د ژوند په نورو اړخ...

څنګه کولای شو ښه شخصيت ولرو؟

 په دې لیکنه کې به تاسو هغه لارښوونې ولولئ، چې تاسو ځانګړي کوي او خلک به مو شخصيت ته درناوی لري.   خپل ظاهر ته ارزښت ورکړئ د هرې اړیکې په شروع کې ظاهري شکل خورا اړین فکټور ګڼل کېږي. په هاروارډ پوهنتون کې ترسره شوې څېړنه ښيي، چې انسانان ظاهر ته په کتو په لومړۍ ليدنه کې د مقابل لوري په اړه له ۳ نه تر ۷ ثانيو پورې  قضاوت کوي.  ددې لپاره چې ځانګړي و ا...

خرمهره؛ تاسو یې په اړه څومره پوهېږئ!؟

 لیکوال: لطیف یاد په پخوانیو وختونو کې به خرو ته اوربشې ورکول کیدلې، چې ددغو اوربشو د خوړلو په پایله کې به تر څو کلونو وروسته د خرو د ژبې لاندې  وینه ټینګه  او غلیظه شوه او د یوه مرغېړي (غُدې) بڼه به یې ونیوله. وروسته به یې دغه مرغېړي (غُده) د خرو د ژبې د لاندینۍ برخې نه  د جراحي عملیاتو (آپریشن) په تر سره کولو وویستله او په جوشو شیدو (پیو) کې به...