To start downloading books

Please sign in or create an account.

Mustafa Omarzai 3 years ago 998
بوستان بد شکل و بی حال مطبوعات کشور

بوستان بد شکل و بی حال مطبوعات کشور

بوستان بد شکل و بی حال مطبوعات کشور

مصطفی عمرزی

در طی تحول نه چندان ناگهانی، در پهلوی سایر تغییرات و نمایشات، عرصه ی رسانه های کشور، به ویژه بخش مطبوعات، چنان دچار تغییر و سوء شکل می شود که بی مانند بود. صد ها نشریه و مجله در سال های اول حکومت بعد از رژیم طالبان که اضافه از 300 عنوان   آن ها، تنها در کابل به میدان می آیند، ظهور می کنند. اگر از ولایات صرف نظر کنیم، اما پس از مدتی، شبیه یک پروسه ی مقطعه یی، از بیش از 300 نشریه، تنها معدودی باقی می مانند. چرا و چی شد که به اصطلاح چنین بوستانی رو به خشکی ست؟ 

اگر از سایر عوامل بگذریم، فکر می کنم دست اندرکاران اکثراً کم سواد و کم دانش رسانه ها که به لحاظ موقعیت به دست آمده و برای کسب نام، تنها «الف جیگر» خود را تقدیم کرده اند، سبب شده اند تا بوستان بد شکل و بی حال مطبوعات کشور که  با سرعت برق و باد به وجود آمد، با همان شتاب، مرخص شود. 

از عوامل مهم دیگر، یکی هم عدم تمویل نشریات بی مقدار است که خیلی زود تمویل کننده گان را متوجه کردند پول های شان ضایع می شوند. شاید این پرسش به ذهن تان بیآید که نشریاتی که دوام یافته اند، مایه دارند؟ در واقع به استثنای بعض مطالب، اکثر مطالب نشریه هایی که تا کنون چاپ می شوند، در خط حساسیت های قومی، حزبی، زبانی و منطقه یی قرار دارند. دامن زدن به مسایلی که تشتت را بیشتر می سازند، اگر رویکرد مزرورانه ای ست برای سیاست، با جلب توجهی که می کند، باعث شهرت می شود. به چند نشریه ی داخلی مشهور، بنگرید! اگر موجودی غیر سیاسی آن ها دربست از منابع مجازی باشد و یا صورت تغییر یافته، چیزی بیش از مطالبی ندارند که در سال های بحران افغانستان، مردم را به نام حزب، قوم، منطقه و گروه، متفرق ساخته بودند. از این حیث تاکنون نیز جای نشریه هایی چون ژوندون و سباوون خالی مانده و شاید تاریخی شوند.

تکرار می کنم که از علل اصلی دوام نشریه های باقی مانده، تعقیب اهداف سیاسی، قومی، زبانی و حزبی ست. چون کار فرهنگی در افغانستان، پول آور نیست، چرخاندن چرخه ی زیر مجموعه ی آن که رسانه ها و انواع آن را شامل می شود، با دریافت هزینه هایی که اکثراً به منظور سیاسی پرداخت می شوند، زمینه ی کار رسانه یی را آلوده نگه داشته اند. چنین تداومی با خلق ذهنیت های مخرب، اولویت های اجتماعی ما را به حاشیه کشانده اند. در تمام سالیانی که تحولات سیاسی، تغییر رژیم ها را در پی می آوردند، تمام افغان ها انتظار داشتند و دارند تا با تامین صلح، بازسازی و نوسازی، رفاه و عمران را برای شان به ارمغان می آوردند. 

هرچند نقش رسانه ها تا سقوط طالبان با محدودیت های ایدیالوژی و تکنالوژی، چنانی که امروز است، نیست، اما به عنوان محدوده ی انحصاری پخش ایده ی دولت ها و احزاب، اولویت ها را کنار گذاشته اند. 

بوستان بد شکل و بی حال مطبوعات کشور که در آن در هر رژیمی به دلخواه خود بیل زده اند، حالا در زمینه ای خشک می شود که در وسعت آن، نگرانی نیافریده بود که این پهنه ی غیر ضروری را که با رویکرد اکثراً منفی، یک مقطعه ی زهرآگین را به وجود آورده است، چه گونه شاداب نگه دارند؟ بعضی پروژه های این مجموعه، نیازمند استمرار اند. بنا بر این، اگر نقش آن ها در خلق منفی بافی، بیشتر بوده، استمرار آن ها نیز ممکن نیست. همین نکته است که چنان حالتی را به چالش می کشد. 

اکثر دست اندرکاران نشریه های غیر دولتی در شراکتی که نشرات دولتی را با دولت های ائتلافی، عقب نخود سیاه فرستادند تا در بند برداشت های طرف هایی گیر بمانند که به نماینده گی از چند درجن موتلف تنظیمی و وابسته، از جا به جایی و دست کاری در زبان دری تا به نام اشتراکات، اغراض بیگانه را توجیه می کردند، ذهنیت هایی را هم تعمیم داده  اند که مردم را از آن ها دلسرد می کنند. 

نظرات منفی در قبال کار رسانه یی در کشور، به محتوای رسانه ها هم برمی گردند. مجریان آن ها ناخواسته یا نادانسته، رسانه ها را به گونه ای استعمال کرده اند که با نفس آن ها که به خاطر روشنگری، تاریخ دارند، در تضاد واقع می شوند. 

اگر تاریخ رسانه ها در افغانستان، بیش از تداوم آن ها احترام می شود، به خاطر حجم بزرگ مطالبی ست که بسیار سیاسی نبودند. در اولویت های کار رسانه یی قبل از هفت ثور، تنویر مردم، تشویق به تعلیم و تربیه، پرورش روحیه ی ملی و تحریک رویه ی افغانی تا وطن را مامن خوشبختی و رفاه بدانیم، جلوتر از همه قرار داشتند.

امیدواریم در تداوم کار رسانه یی- مطبوعاتی، نشریه هایی به میان آیند تا بتوانند با باز کردن گره مشکلات، مردم را در فهم آن نیز یاری رسانند. تورق کلکسیون های نشریه های قبل از هفت ثور، از ارزشمندی آن ها حکایت می کند. با بازاری شدن بیش از حد افغانستان، اگر چپلی کباب و شیرینی های ما هم چینایی و پاکستانی می شوند، نشریه های افغانی، شانس همراهی با آن ها را هم از دست می دهند. کاغذپیچ کردن خوراکی ها در افغانستان، معیاری نیست. بنا بر این، نشریه های ما شانس یافته اند که غیر قابل استفاده نمانند. 

من در بیش از ده سال اخیر، کمتر کسی را یافته ام که نشریه های کنونی را کلکسیون ساخته باشد. 

 

1/1/1393ش

Related Articles

بوره او مالګه ؛ دوستان که دښمنان ؟

تر پېړېو پېړېو کارونې وروسته - لا نن هم خلکو سره دا پوښتنه شته چې : مالګه او بوره زموږ د روغتېا دوستان دي او که دشمنان !؟که ځنې خلک په خپلو خوړو کې له مالګې او بورې څخه په لوېه پېمانه کار اخلي نو ځينې نور بېا دې دواړو ته د ( سپينو زهرو ) اصطلاح کاروي چې دا دواړه ( عمل او نظر ) په خپل ذات کې ېو اندازه زېاتی دی .لکه د اکثره نورو توکو په څېر دا دواړه...

د رحمان بابا یو بیت؛ تفسیر او شننه

ليکوال: عبدالغفور لېوال لکه ونه مستقیم په خپل مکان یم که خزان راباندې راشي که بهار  یو شمېر خلکو د رحمان بابا له دغه بیت څخه د لټۍ(عطالت)، جمود، سکون، ځای پرځای پاتېدا او بې هڅې و زیاره ژوند تېرولو مانا اخیستې ده، حال دا چې دا بیت  د دې ټولو پرخلاف د خوځندوالي، ودې، پرمختګ، ښکلا، هڅې و زیار، ګټورتیا او تولید ماناوې ښندي.  زما پوه دوست، ولسي مخور ا...

ساحی انجینر ته اړین ټکی

هغه ترټولو اړین ټکي چې د ساحې انجینریې باید پام کې یې ونیسي . 1. هغه سیخان چې قطر یې له 36mm زیات وي پیوند کولو اجازه یې نشته .2. د نښلونکی یا ډاول سیخ قطر باید لږترلږه 12mm وي .3. په تهداب کې د کانکریټو په هر مترمکعب د سیخانو اندازه 56 kg څخه تر 89kg پورې وي 4. په پایو کې د کانکریټو په مترمکعب کې د سیخانو اندازه 115kg تر 144kg پور وي او د سیخانو...

Recommended Articles

د وينا پر مهال د ويرې ختمولو 27 ګټورې لارې

هغوى چې په سټيج باندې عونډو، سيمنارونو، ټولګي او حتى د ملګرو سره په مخامخ خبرو پر مهال ويره احساسوي دوى عمومآ د Glossophobia په اروايي ناروغۍ اخته دي، چې د خبرو دغه ويره د مرګ له ويرې هم سخته ده چې ستاسو مسلکي او شخصي ژوند زيان رسولى شي. ددغې ويرې پر مهال ستاسو بدن ريږدي، لاسونه مو خولې کيږي، زړه ضربان مو زياتيږي، چې په تجارت او د ژوند په نورو اړخ...

د خپل مخ پوستکی څنګه ښکلی کړو

د خپل مخ پوستکی څنګه ښکلی کړو، چې د هرچا د خوښې وړ وګرځي؟پر پوستکي مختلف داغونه د مختلفو عواملو له امله پیدا کېدی شي لکه د لمر د وړانګو له امله، د ځینو درملو د استعمال له امله او یا کېدای شي د عمر په زیاتېدا سره هم ځینې نښې نښانې را څرګندې شي. په همدې اساس د هر عامل له وجې د پوستکي د داغونو درملنه هم په جدا ډول سره کېږي، چې باید توپیر یې وشي، لکه...

له وخت څخه مخکي مو ويښتان ولي سپينږي درملنه يې څه ده؟

په تيرو وختونو کې به سيپن ويښتان د زړښت نښه بلل کيده خو اوس داسي نه ده بلکي د ډيرو پيغلو او ځوانانو ويښتان سپين دي. که تاسو هم له دې ستونزي څخه ځورپږي يعني د سر ويښتان مو مخکي له وخت څخه سيين شوي نو حتمن مو په بدن کې ځيني پيچلي بيلوژيکي ستونزي شته ، بايد درملنه يې وکړئ. اوس ډير وخت ليدل کيږي چې آن ۱۶ کلن تنکي ځوانانو هم د ويښتانو د سپيندو په لور ر...