د "لیک لوست" زده کړې نړېواله ورځ

Riaz Muqamzai
Riaz Muqamzai
Author
1 min read
3,952
د "لیک لوست" زده کړې نړېواله ورځ

لیکنه ـ ریاض مقامزی 

په نړۍ کې مختلفې ورځې ددې لپاره نمانځل کېږي، چې په یادو برخو کې د لاسته راوړنو یادونه وشي او هم یې د ننګونو او ستونزو په اړه غور وشي. د سواد نړېواله ورځ هم هر کال په ياده برخه کې د پرمختګونو او ننګونو په اړه د فکر لپاره نمانځل کېږي. تاسو به په دې لیکنه کې د یادې ورځې په اړه لا ډېر پوه شئ.

 

سواد څه ته وايي؟

دا کلمه تقریبا د "لیک لوست" معادل ده؛ خو ځینې مهمې نقطې شته، چې باید پام ورته وشي. په پخواني مفهوم سره "باسواد" هغه کس ته ویل کېده، چې لیک او لوست به یې زده و؛ مګر په نوي مفهوم سره "باسواده یا لوستی" هغو اشخاصو ته ویل کېږي، چې د لیک او لوست ترڅنګ د تحلیل، پیغام رسولو او تفکر وړتياوې ولري. یعنې په اوس وخت کې ددې کلمې معنا ډېره پراختیا موندلې ده.

مګر په وروسته پاتې هېوادونو کې اوس هم د "سواد" مفهوم د "لیک او لوست" تر زده کړې محدود پاتې شوی. دا ځکه چې درېیمه درجه هېوادونه نه دي توانېدلي د خپلو وګړو د پوهې کچه لوړه کړي. په داسې حال کې چې په پرمختللو هېوادونو کې د سواد کچه ډېره لوړه شوې ده. 

 

لنډه تاریخچه

دې ورځې ته په انګلېسي ژبه کې "International Literacy Day" وايي. د سيپټمبر ۸ په ټوله نړۍ کې د "سواد نړېوالې ورځې" په نوم نمانځل کېږي.

یونسکو په خپله څوارلسمه غونډه کې (د "۱۹۶۶" زیږدیز کال د اکټوبر په شپږويشتمه نېټه) پرېکړه وکړه، چې د سيپټمبر اتمه به د "سواد" نړېواله ورځ وي. ددې پرېکړې دلیل دا و، چې خلک د زده کړو پر ارزښت پوه شي او د "بې سوادۍ" پر وړانې مبارزه وکړي.

دا ورځ د یو ځانګړي شعار سره نمانځل کېږي. له "۲۰۱۳" میلادي کال څخه وروسته یې ځينې پیغامونه په دې ډول وو:

د یوویشتمې پېړۍ لپاره سواد، سواد او پایداره پراختیا، سواد او پایداره ټولنې، سواد او د وړتياوو پراختیا، همدارنګه په "۲۰۲۰م" کال کې د "د کرونا په بحران کې د سواد زده کړه او ..." شعار سره ورځ ونمانځل شوه.

 

باید څه وکړو؟

د رسمي ارقامو له مخې په ټول افغانستان کې له پنځو میلیونو ډېر ماشومان له زده کړو بې برخې/محروم دي. په دې برخه کې د نجونو کچه نسبت هلکانو ته ډېره ده. حال دا چې د اسلام مبارک دين په "ښځه او نر" دواړو تعلیم فرض بللی. نو موږ باید هڅه وکړو، د خپلو کورنیو غړو ته د زده کړو زمینه برابره کړو. په ځانګړې توګه خپلو خویندو ته باید ډېره توجه وکړو.

دا ځکه چې د یوه نارینه په تعلیم سره ممکن یو نارینه لوستی شي؛ مګر د یوې مېرمنې په باسواده کېدو سره نږدې ټوله کورنۍ باسواده کېږي. په دې معنا چې مېرمنې تر نارینه وو ډېر په کور کې پاتې کېږي. په دې توګه هغوی د کورنۍ له ماشومانو سره د لیک او لوست په زده کړه کې ډېره مرسته کولای شي او ماشومانو ته ډېر ګټور ثابتېږي

0 Comments

Sign in to leave a comment.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Articles

3 articles
نا اشنا پدیدې چې هر څوک ورسره مخ کېږي!
Pashto
Apr 10, 2021
3,286 views

نا اشنا پدیدې چې هر څوک ورسره مخ کېږي!

1)ديجایو پدیده ( Deja Vu ) ـ کله درباندې داسې شېبه راشي چې پخوا هم درباندې تېره شوي وي، د بېلګې په توګه یوې سیمې ته د لومړي ځل لپاره سفر کوې، هوټل ته ننوزې، له ملګرو سره میز ته کینې، ماښامنۍ خورئ، په یوې موضوع غږېږئ، ناڅاپه احساسوې چې دا شٌېبه دربان...

Written by Riaz Muqamzai Read more
کرب رولر(Curb)
Pashto
Feb 27, 2024
1,569 views

کرب رولر(Curb)

  کرب رولر کانکرېټ ته د شکل ورکولو او کمپکشن کولو لپاره استعمالېږي;کله چې په سرکونو, کانال لېنېنګ,چېنلونو او ډارېنج لپاره کانکرېټ رېزي ترسره کېږي په ځانکړې ډول کرب رولر استعمالېږي; د نورو فائېدو ترڅنګ دغه رولر د کانکرېټ رېزي قيمت کمولو کې ډېر رول لر...

Written by Irfanullah Hassan (Arfan) Read more
د تګ راتګ عامه لارو اصول
Pashto
Oct 17, 2023
1,964 views

د تګ راتګ عامه لارو اصول

د تګ راتګ عامه لارو اصول عمران اختر یو فوټ پاټ ، چې د سړک غاړې یا فرش په نوم هم پیژندل کیږي ، د پیاده تلونکو لپاره ټاکل شوې لاره یا پیاده لاره ده چې په خوندي ډول پکې تګ راتګ وکړي او د موټرو ترافیک څخه جلا شي. دا معمولا د سړک یا کوڅې په څنګ کې موقعی...

Written by Imran Akhtar Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
44,403 views
4

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
33,126 views
11

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,881 views
3

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article