To start downloading books

Please sign in or create an account.

عبدالرزاق قورنه څوک دی؟

عبدالرزاق قورنه څوک دی؟

لیکنه ـ ریاض مقامزی

نوبل د نړۍ تر ټولو ارزښتناکه جايزه ده، چې له "۱۹۰۱م" کال را په دې خوا هر کال د سويډن هېواد له خوا پياوړيو او نوښتګرو علمي، ادبي او سياسي څېرو ته د دغه هېواد د پاچا په لاس ورکول کېږي. سږ کال ددې جایزې د ادبیاتو برخه ښاغلي "عبدالرزاق قورنه" ته ځانګړې شوه. راځئ، چې دا ستر لیکوال وپېژنو.

 

پېژندنه

د "۲۰۲۱ز" کال د نوبل جایزې ګټونکی "عبدالرزاق قورنه" تانزانیايی دی. نوموړی د "۱۹۴۸ز" کال د ډيسمبر په شلمه نېټه په زنجبار جزیره کې زېږېدلی؛ خو په "۱۹۶۰ز" کال کې له خپلې سیمې انګلستان ته کډوال شو او تر اوسه هملته ژوند کوي. قورنه چې اوسمهال نږدې "۷۳" کاله عمر لري، یو له پیاوړو لیکوالو څخه دی. د زده کړو په برخه کې معلومات دا دي، چې په "Canterbury Christ Church University" کې د لیسانس او په "University of Kent" کې یې د ماسترۍ او دوکتورا دورې بشپړې کړي دي.

د داستاني ادب ددې پیاوړي لیکوال ځينې نور مهم آثار عبارت دي له: جنت، د حاجیانو (زیارت کوونکو) لاره، Dottie، د سیند غاړه، وروستۍ ډالۍ او ...

نوموړی هڅه کړې پخپلو اثارو کې د افریقا رښتينی او متفاوت انځور وښيي. ددې ترڅنګ د استعمار ضد آثارو پنځول هم ددې سبب شو، چې دا جایزه وګټي. خو له دې سترې لاسته راوړنې سره ـ سره منتقدین نوموړی د ټيټې کچې لیکوال بولي او وايي دا اصلا له افریقا سره د غربي نړۍ د نوو اړیکو پایله ده. 

په دې جایزې سره به قورنه له یو میلیون ډالرو ډېرې نغدې پیسې ترلاسه کوي؛ خو لیکوالو ته تر دې ډېره مهمه ددې جایزې معنوي ارزښت او مقام وي. راځئ، چې ددې جایزې په اړه هم لږ و ډېر پوه شو.

نوبل

د دې جايزې بنسټ سويډني نامتو کيمياپوه آلفرډ نوبل ايښی دی. د هغه د وصيت سره سم دغه جايزه هر کال هغو کسانو ته چې خلکو ته يې ډېر خدمت کړی وي، ورکول کېږي. نوموړي وصيت په دې ډول کړی و:

( (زما ټوله شتمني دې د کلنۍ جايزې په توګه هغه چاته ورکړل شي، چې انساني ټولنې ته يې ستر خدمت کړی وي. دغه جايزه دې په پنځو برخو ووېشل شي؛ يوه برخه دې هغه چاته ورکړل شي، چې د فزيک په برخه کې يې مهم کشف يا علمي څرګندونه کړې وي، بله دې هغه چاته ورکړل شي، چې د کېميا په برخه کې يې اوچت خدمت کړی وي، بله دې هغو ته ورکړل شي، چې په ادبياتو کې يې غوره اثر پنځولی وي، همدارنګه هغه چاته ورکړل شي، چې د طب په ډګر کې يې مهمه هڅه کړې وي او وروستۍ برخه دې هغو ته ډالۍ شي، چې د سولې او بشري تفاهم لپاره يې هلې ځلې کړي وي.))

هېرده دې نه وي، چې په (۱۹۶۹ م) کال کې د سويډن هېواد له خوا د اقتصاد برخه هم ور زياته شوه.

 که څه هم د ښاغلي نوبل وصيت د دې جايزې بنسټ دی، خو دا چې طرحه يې بشپړه نه وه، نو دغه کار پنځه  کاله وځنډېد، چې بالاخره په (۱۹۰۱ م) کال کې لومړۍ جايزه ورکړل شوه.

په دغه جايزه کې، يو د سرو زرو افتخاري مډال، شخصي ديپلوم او نغدې پيسې شاملې دي. د سرو زرو مډال يې تقريباً نيم پاونډ وزن لري او دوه نيم انچه اوږدوالی او پلنوالی لري. له (۲۰۰۰ م) کال را په دې خوا په هره برخه کې ګټونکي ته لس ميليونه کرونه ورکول کېږي. البته يادې پيسې د وخت له شرايطو سره سمې ټاکل کېږي.

 

د ګټونکو د ټاکلو پړاو

په لومړي سر کې، هغه کسان چې د نوماندانو ورپېژندنې واک لري، د نوماندانو نوملړ د هماغه کال فبرورۍ تر لومړۍ نېټې بشپړوي او سپاري يې. البته د نوبل کميټې غړي د نوماندانو د ور پېژندنې لپاره ډېر وخت لري. بيا د کمېټې غړي له څېړنو وروسته يو لنډ نوملړ برابروي، چې تقريباً ۲۰ يا ۳۰ تنه په کې وي. ورپسې د نوماندانو په اړه څېړنې کوي او د همدې څېړنو پر مټ د نوماندانو شمېر نور هم کموي. وروستۍ پرېکړه په يوه ګډه غونډه کې چې معمولاً د سيپټمبر په اخره او يا هم د اکتوبر په لومړيو کې ترسره کېږي، کوي.

Related Articles

افسانچه ( ناشکري)

مولوي صيب ته چې د مدرسې په نوم چنده ميلاؤ شوه نو يوه حصه ئې مدرسې له ورکړه چې د خلقو د خولے نه اوځي او په باقې درے حصو باندي ئې ځان له نوے ټوډي موټر واخستو- زما يو ملګرے چې ورله مبارکۍ له لاړے نو مولوي صيب ورته لګيا شو .چي مونږ هسي د اللّٰه شکر نه ادا کوؤ . ګنې زه چرته او دا موټر چرته  ليک. محمد الياس

دا ځانګړنې خپل کړئ، چې بریالي شئ!

لیکنه ـ ریاض مقامزی   موږ او تاسو هغه کسان بریالي بولو، چې خپلو اهدافو ته رسېدلي وي؛ نو په دې معنا چې په ژوند کې خپلو موخو ته رسېدل بریا بلل کېږي. مګر پوښتنه دا ده، چې ولې ځینې خلک بریالي او ځینې نور بیا برعکس ناکامېږي؟ که څه هم ددې پوښتنې ځوابول سخت کار دی؛ خو بیا هم یو څه ښکاره دي. هغه دا چې ځينې ځانګړنې بریالي خلک له ناکامو کسانو بېلوي. راځئ، چ...

د افغانستان د اوبو فرصتونه او ننګوني

د ۲۰۲۰ کال د ډسامبر په 11مه می د امریکې د جیوفزیک په نړېوال کنفرانس کي چی سږ کال د سانفرانسیسکو له ښار څخه خپور شوی وو؛ د کابل د اوبو د حوزې په اړه یوه څېړنه شریکه کړه. زه نن دا لیکنه په پښتو لیکم او هیله لرم چی د پیښور، کویټي ، اسلام آباد او کراچی پښتانه عالمان یی هم ولولی. دجیوفزیک نړیوال کنفرانس یو ډير لوی کنفرانس دی او سږ کال ۲۳۰۰۰ عالمانو د...

Recommended Articles

ملا نصرالدین څوک و؟

ملا نصرالدين ته ترکان حواجه يا خواجه نصرالدين وايې، افغانان او اير انيان يې ملا نصر الدين (ملا نصرودين) بولي،عربان يې دجحا نصرالدين او افندي نصرالدين په نامه پيژني٠  ملا نصرالدين د يوه روايت پر بنسټ په اوومې هجري پېړۍ کې چې د١٢٠٩ زېږدېز/میلادي کال سر ه سمون خوري دسلجوقي واکمنۍ په زمانه کې دتر کيې دخورتو په ښار ګوټي کې دې نړۍ ته سترګې پرانيستلي دي...

له مطالعې سره څنګه ځان عادت کړو؟

لیکنه ـ ریاض مقامزی د هر لوستي ځوان لپاره دوامداره مطالعه ډېره اړينه او مهمه ده. که تاسو دوامداره مطالعه کوئ، ذهن به مو فعال وي او هېڅکله به په وینا کې له بندښت سره مخ نه شئ. ددې ترڅنګ مطالعه ګڼې نورې ګټې هم لري. موږ نه غواړو، چې تاسو ته د مطالعې پر ارزښت وغږېږو. یوازې غواړو، تاسو ته ددې لارښوونه وکړو، چې څنګه دوامداره مطالعه خپل عادت وګرځوو. آیا...

له وخت څخه مخکي مو ويښتان ولي سپينږي درملنه يې څه ده؟

په تيرو وختونو کې به سيپن ويښتان د زړښت نښه بلل کيده خو اوس داسي نه ده بلکي د ډيرو پيغلو او ځوانانو ويښتان سپين دي. که تاسو هم له دې ستونزي څخه ځورپږي يعني د سر ويښتان مو مخکي له وخت څخه سيين شوي نو حتمن مو په بدن کې ځيني پيچلي بيلوژيکي ستونزي شته ، بايد درملنه يې وکړئ. اوس ډير وخت ليدل کيږي چې آن ۱۶ کلن تنکي ځوانانو هم د ويښتانو د سپيندو په لور ر...