امونیم نایټرېټ څه شی او څومره خطرناک دي؟

Ketabton
Ketabton
Author
1 min read
4,225
امونیم نایټرېټ څه شی او څومره خطرناک دي؟

امونیم نایټرېټ سپین، ښیښه یي غوندې کلک مواد دي چې په لویه صنعتي کچه جوړېږي. تر ټولو ډېر په کیمیاوي سره کې د نایتروجن سرچینې په توګه کارول کېږي، خو د دې ترڅنګ په کان کیندنه کې د چاودېدونکو موادو کار ترې اخیستل کېږي.
امونیم نایټرېټ په ټوله نړۍ کې موندل کېږي او قیمت یې هم نسبتاً ټیټ دی. خو ساتنه یې ستونزمنه ده، او په تېر کې د یو شمېر صنعتي پېښو لامل همدا مواد بلل شوي.


امونیم نایترېت څومره خطرناک دی؟
د لندن یونیورسټي کالج د کیمیا پروفیسر اندریا سېللا وايي، که امونیم نایترېت یوازې وي کابو کول یې خوندي دي، خو که ډېر مقدار یې د اوږدې مودې له پاره چېرې پراته وي، په ورستېدو پیل کوي.
پروفیسر سېللا وايي، ستونزه دا ده چې د وخت په تېرېدو سره سوکه سوکه نم کش کوي او بالاخره په یوې لویې ډبرې بدلېږي. دی وایي، له دې سره لا ډېر خطرناکه کېږي، ځکه که په شدت وښورېږي نو کیمیاوي غبرګون يې ډېر ځواکمن وي.
پخواني استخباراتي افسر فېلېپ ینګرم بي بي سي ته وویل، څومره چې ډېر پاتې شي په نورو موادو لکه تېل ککړېږي.
ښاغلي ینګرم زیاته کړه، که داسې وشي نو یوه سپرغۍ یا د حرارت کوم ډول سرچینه کولی شي په کیمیاوي موادو کې د غبرګون لامل شي.
ده وویل، ايمونیم نایټرېټ خپل تودوخه تولیدوي او یوځل چې پیل شو، تولیدولو ته ادامه ورکوي او د وخت په تېرېدو سره پراخېږي. همدا بیا کولی شي د داسې زړه بوږنوونکې چاودنې لامل شي چې په بېروت کې مو ولیدله.
کله چې امونیم نایټرېټ چوّي، کېدای شي د نایتروجن اوکساید او امونیا ګازو په ګډون زهري ګازونه ایله کړي.
په لوګي کې نارنجي رنګی ګاز د نایتروجن دایکساید له کبله وي چې، ډېری مهال د هوا له ککړتیا سره هم تړلی وي.
د پروفیسر سېللا په وینا، که هوا ونه چلېږي چې لوګی له ځانه سره یوسي نو شاوخوا خلکو ته د کیمیاوي دود زیان رسېږي.


آیا په بمونو کې کارېږي؟

له داسې ځواکمنې چاودنې سره چې امونیم نایټرېټ یې کوي، د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې پوځیانو د چاودېدونکو موادو کار ترې اخیستی.
په څو ترهګریزو بریدونو کې هم ترې کار اخیستل شوی. د بېلګې په توګه په ۱۹۹۵ کال کې د امریکا د اوکلاهوما ښار برید کې، د تېموتي مکفْې په نامه کس د بم جوړولو له پاره دوه ټنه امونیم نایترېت کارولي ول. دې چاودنې د امریکا فدرالي ودانۍ ټوله ونړوله او ۱۶۸ کسان یې ووژل.
په ۱۹۲۱ کال کې نژدې ۴۵۰۰ ټنه امونیم نایټرېټ د جرمني اوپاو کې په یوه بټۍ کې وچاودېدل چې تر ۵۰۰ ډېر کسان یې ووژل.
او تر ټولو وروستۍ پېښه په چین کې وه چې په ۲۰۱۵ کال کې، د امونیم نایټرېټ او نورو کیمیاوي موادو له چاودنې د چین شمال، تیانجن بندر کې ۱۷۳ کسان ووژل شول.

0 Comments

Sign in to leave a comment.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Articles

3 articles
د بریالیتوب اوو ۷ لوی رازونه
Pashto
May 17, 2022
2,827 views

د بریالیتوب اوو ۷ لوی رازونه

د بریالیتوب اوو ۷  لوی رازونه خوښي ترلاسه کړئ او له غمونو ځان وژغورئ. دا هغه کار دی چې مونږ او تاسو ورته روزمره کار کوو. مګر له دې څخه بغیر د ژوند لپاره نور څه وکړو؟ ایا تر اوسه چا د دې پوښتنې ځواب پیدا کړی؟ هو، بریالیو اشخاصو درک کړې چې مونږ باید د...

Written by Hasibullah Ashna Read more
د موبایل کارولو زیانونه!
Pashto
Dec 06, 2021
4,245 views

د موبایل کارولو زیانونه!

ژباړه ـ ریاض مقامزی په دې زمانه کې چې موږ ژوند کوو، له موبایل څخه لاس اخیستل او یا یې نه کارول تقریبا نا ممکن دی. دا ځکه چې پرته له موبایل څخه ورځنۍ چارې له خنډ او ځنډ سره مخ کېدای شي. له بلې خوا د موبایل ډېر کارول خپلې ستونزې هم لري؛ خو د موبایل په...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د ويښتانو د وتلو لاملونه
Pashto
Dec 02, 2020
5,448 views

د ويښتانو د وتلو لاملونه

دا چې ويښتان د انسان په ښکلا کې مهمه ونډه لري، نو ځکه خو د ويښتاتو وتل یوه جدي ستونزه ده. موږ هڅه کړې، چې په دې لیکنه کې تاسو ته د ويښتانو د وتلو علتونه وښيو.  د ويښتانو د وتلو علتونه  ۱. د تیروئید ستونزې  که په ستوني کې د تېروئيد غده د هورمونونو ت...

Written by Riaz Muqamzai Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
44,399 views
4

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
33,124 views
11

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,880 views
3

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article