امارت څه ډول نظام ته ویل کېږي؟

Riaz Muqamzai
Riaz Muqamzai
Author
1 min read
5,160
امارت څه ډول نظام ته ویل کېږي؟

لیکنه ـ ریاض مقامزی  

د افغانستان اسلامي جمهوري نظام له سقوط وروسته اوس په افغانستان کې ت.البان د "اسلامي ا.مارت" تر عنوان لاندې د چارو واګي په لاس کې لري. شاید تاسو ته هم دا پوښتنه پیدا شوې وي، چې دا څه ډول نظام دی؟ له نورو نظامونو سره څه توپیر لري؟ او ...

همدې پوښتنو ته په کتو مو دا لیکنه چمتو کړې ده، چې ډېر نوي مسایل به زده کړئ.  

نظام څه ته وايي؟

وړاندې له دې چې پر نورو مسايلو وغږېږو لومړی باید پوه شو، چې نظام څه معنا لري. نظام عربي کلمه ده، چې د نظم، ترتیب او ديسيپلین معناوې ورکوي.

په سیاسي لحاظ دا معنا ښندي، چې یو دولت څنګه خپل نظم او سیسټم برابروي ترڅو خپل هېواد، ولس او خلک آسوده وساتي. خدمات وړاندې کړي، رغنیزې چارې پر مخ بوځي، د نورو د تېري په مقابل کې له خلکو او وطن څخه دفاع وکړي، خپل پايښت تضمين کړي او همدارنګه د خپلو خلکو سر و مال خوندي کړي. خلک به څنګه رهبري کېږي؟ تر ټولو ډېر واک به څوک لري؟ ولس به له نظام سره څه ډول اړیکه ولري؟ کومې ښېګڼې به ولري؟ دا ټول هغه څه دي، چې په یوه نظام کې مهم مسایل وي.  

امارت او امارات؟

بله ډېره مهمه موضوع د "امارت" او "امارات" ده. ډېری خلک د عربي متحده اماراتو نوم ته په کتو فکر کوي، چې زموږ د نظام ډول به له هغوی سره یو شان وي؛ خو حقیقت داسې نه دی.

امارات د "ولایتونو" په معنا ده. په عربي متحده اماراتو کې دا لفظ د نظام د ډول معنا نه ورکوي؛ بلکې د ولایتونو معنا لري. دا هېواد د اوو ولایتونو یوه مجوعه ده، چې بېرته د یوه مشر لخوا رهبري کېږي. هېره دې نه وي، چې په دغه هېواد کې د دولت/نظام ډول فدرالي دی. خو "امارت" بیا د حکومت او حکمروايۍ معنا لري. ت.البان دا لفظ د حکومت او نظام د یو ډول په توګه تعبیروي. نو معنا دا شوه، چې په افغانستان کې "اسلامي ا.مارت" د "اسلامي حکومتولۍ" په معنا تعبيرېږي.  

اسلامي ا.مارت څه ډول نظام دی؟

ددې پوښتنې ځوابول شاید سخت وي. دا ځکه چې په اوس وخت دا نظام نوی دی او ډېری مسایل پکې ګونګ دي؛ خو بیا هم ځينې خبرې واضحې دي.  

مرکزي حکومت به لري.  

مشري به یې امیرالمومنین کوي.

د وزیرانو شورا رهبري به "رئيس الوزرا" کوي.

قوانينو کې به اسلامي احکام په پام کې نیول کېږي او ...

همدارنګه د اسلامي امارت ویاند له ازادۍ راډيو سره په یوه مرکه کې ددې نظام د ځانګړنو په لړ کې ویلي چې:

په دې نظام کې به عدالت وي  

د علما او حکماوو نقش به پکې بارز وي

کار به اهل کار ته سپارل کېږي او .. 

دا چې په رښتيا به هم دا نظام همدا ځانګړنې لري؟ یا به ولري؟ او نورې ډېرې پوښتنې شته چې وخت به یې ځواب کړي.

0 Comments

Sign in to leave a comment.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Articles

3 articles
مافیا څه ته وایي؟ مافیا یعنې څه؟
Pashto
Nov 17, 2021
5,330 views

مافیا څه ته وایي؟ مافیا یعنې څه؟

مافیا یعنې څه؟مافیا (MAFIA) د مخففاتو څخه جوړه د پنځه تورو لرونکې انګلیسې کلمه ده، چې هریو توری د لاندې کلمو لومړني توري جوړوي:M- MorteA-AllaF- FranciaI- ItaliaA- Aneliaچې پوره معنی یې (مرګ په فرانسه او زنده باد ایټالیا) دی، د مافیا حقیقي نوم (کوزا ن...

Written by Hikmatullah Yousafzai Read more
د سرو زرو کورونه
Pashto
Mar 06, 2022
6,543 views

د سرو زرو کورونه

ليکنه ـ ریاض مقامزی استاد غضنفر د یوه حکایت ژباړه داسې کښي: ”لمرخاته مهال به هلک د خپل خټین کور بام ته وخوت او د لمر په زېړو پلوشو كې به يې د لرې کلي د اورسیو (کړکۍ،اشدارې) ننداره کوله. د اورسیو طلايي رنگ ډېر خوند ورکاوه او همېشه يې له ځان سره ويل،...

Written by Riaz Muqamzai Read more
هغه تېروتنې چې ستاسو د موبایل د خرابېدو لامل کېږي
Pashto
Dec 28, 2021
3,290 views

هغه تېروتنې چې ستاسو د موبایل د خرابېدو لامل کېږي

لیکنه: شکېبا نادري هغه تېروتنې چې ستاسو د موبایل د خرابېدلو لامل کېږي   موبایل د نړېوالو د پرمختګ تر ټولو اسانه لار ده، اوس مهال د نړۍ په هره برخه کې خلک له بېلابېلو ځیرک موبایلونو څخه د خپلو ورځنیو او کاري ستونزو د حل لپاره ګټه اخلي، خو ځینې کسان...

Written by imranghani Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
44,404 views
4

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
33,128 views
11

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,882 views
3

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article