عدالت اجتماعی و ساختار سیاسی در متون اسلامی ( با تأکید بر قرآن و حدیث ) ( پایان ‌نامه دوره لیسانس )

چکیده:

این تحقیق به بررسی پیوند میان دو مفهوم «عدالت اجتماعی» و «ساختار سیاسی» در متون بنیادین اسلام یعنی قرآن کریم و احادیث معتبر نبوی می‌پردازد. هدف اصلی، استخراج مدل اسلامی حکمرانی از منابع دست اول با تکیه مستقیم بر نصوص وحیانی و با استفاده محدود از تفاسیر کلاسیک به‌عنوان ابزار فهم متن است. مسأله تحقیق آن است که آیا در متون بنیادین اسلام قرآن و سنت عدالت اجتماعی تبیین یافته و متون اسلامی ساختار سیاسی را چگونه بیان نموده است؟ که در آن تطبیق عدالت تضمین شود. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر واکاوی متنی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن کریم عدالت را نه تنها به‌عنوان اصل اساسی رسالت انبیا (حدید: ۲۵؛ نحل: ۹۰) بلکه به‌عنوان معیار مشروعیت ساختار سیاسی معرفی کرده و با تأکید بر شورا، امانت، خلافت و امر به معروف و نهی از منکر، مکانیزم‌های نظارتی و مشارکتی پیش‌بینی نموده است. سنت نبوی نیز با تأسیس دولت مدینه، صحیفه مدینه، بیعت، نظارت بر بازار (حسبه) و اجرای قانون بدون تبعیض ، این اصول را به صورت عملی نهادینه کرد. و همچنان یافته ‌ها بیان می کند که قرآن نه تنها مبانی نظری عدالت را در قالب دستورات شریعت (امر به عدل) تثبیت کرده، بلکه با تأکید بر «شورا»، «عهود» و «امانت»، فضایی برای مشارکت مدنی فراهم آورده است. همچنین، سنت نبوی نمونه عملی تحقق این اصول در سیره سیاسی پیامبر(ص) را ارائه داده است. برخلاف برخی برداشت‌های مدرن که سکولاریزم را پیش‌فرض سیاست می‌گیرند، این تحقیق استدلال می‌کند که مشروعیت سیاسی در متون اسلامی ریشه‌ای الهی دارد اما ابزار اجرایی آن در گرو حمل مردمی با رعایت ضوابط شرعی است. نتیجه نهایی بیانگر آن است که عدالت اجتماعی و ساختار سیاسی در اسلام پیوندی تنگاتنگ دارند و تحقق یکی بدون دیگری ممکن نیست.

لغات های کلیدی

 عدالت اجتماعی،ساختار سیاسی، قرآن کریم، احادیث نبوی، نظام سیاسی اسلام، علوم سیاسی.