سلطنت امان الله شاه و استقلال مجدد افغانستان - جلد اول وکیلی پوپلزایی cover
Free Download Read Online

سلطنت امان الله شاه و استقلال مجدد افغانستان - جلد اول وکیلی پوپلزایی

عزیزالدین وکیلی پوپلزائی

41 Views
7 Downloads
19.58 MB Size
562 Pages

About this book

بی؜ شک و شبه دورۀ سلطنت امانیه (1919 - 1929) درخشان؜ترین دورۀ در تاریخ معاصر افغانستان است. معیار دانستن این برتری، هم از لحاظ شکلیات و ساختمان دولت و هم از نظر عملکرد ملی آن در وجود بنیانگذاری دولت قانون محور و بمیان آوردن تغییرات بزرگ در مقایسه با دولت ؜های ماقبل آن است. این کتاب یکی از منابع معتبری است که بر رویت اسناد باقیمانده از آن دوران نگاشته شده است و به ملاحظۀ آن می دانیم که شاه؜ امان ؜الله با وجود که در خانوادۀ شاهی با طرز تفکر استبدادی تولد یافته بود، نخست در اثر توجه و تربیۀ مادرش سرورسلطان (علیاحضرت سراج؜ الخواتین)، بعدها محمود طرزی خسرش با روحیه آزادی؜خواهی، معتقد به نیروی مردم و باورمند به حقوق مساوی برای همه باشندگان این سرزمین بود. امان ؜الله با معتقد بودن به این اصول، حلقۀ از جوانان دَور و پیش خودرا در اطراف خود داشت که با به قدرت رسیدن، بسیاری از آنها همکار و مددگار او در عرصه ؜های گوناگون دولت؜مداری بودند و با کمک آنها تغییراتی بنیادی را در همه عرصه؜ ها بمیان آورد؛ از جمله: نخستین و اساسی؜ ترین اقدام او حصول استقلال عام و تام افغانستان است که زمینه ؜ساز تحقق سایر اهداف و پلان؜های او شد. شاه امان ؜الله اساس؜گذار دولت قانون محور در افغانستان است که نتیجه و پیامد آن بمیان آمدن تغییراتی کاملاً بنیادی در همه عرصه؜ های سیستم ادارۀ دولتی و جامعه است؛ از جمله: اعلیحضرت شاه امان؜ الله؜ در اولین اشتهار رسمی، افغانستان را یک دولت شورائی و مشورتی و؜ قانونی اعلان نمود و گفت: بعد ازین در افغانستان؜ قانون حکومت ؜می؜کند. برای تعمیل این مرام، اداره؜ یی بنام (مجلس وضع؜ قوانین) ایجاد کرد تا ؜نظامنامۀ اساسی افغانستان و دیگر نظامنامه ؜های؜ دولت تدوین شود. چنانچه تدوین و تنفیذ «نظامنامۀ اساسی افغانستان» (قانون اساسی) و ده؜ ها نظام؜نامه (قانون) دیگر در عرصه ؜های گوناگون برای تنظیم امور دولتی، عملاً جلو تعمیل اراده و خواست فردی مامورین دولتی را در اجرای امور دولتی گرفت و مطابق آن برخلاف نظام ؜های قبلی، مامورین دولت در مقابل اجراآت خلاف قانون جوابده و مسئول دانسته شدند. شاه امان الله برای تطبیق عدالت بر اساس اصول شرعی و اسلامی و جلوگیری از خودسری های قضات به تدوین و تنفیذ «تمسک القضات» پرداخت. ادارات طراز جدید حاکمیت دولتی در وجود ایجاد نظارت؜خانه ؜ها (وزارت ؜ها) و بمیان آوردن بودیجه دولتی و تادیه معاش مامورین دولتی تنظیم شد. (قبلاً معاش مامورین دولت بعنوان زمینداران و مالیه دهندگان حواله داده ؜می؜شد) معاشات نَسَبی که در دوران امیر عبدالرحمن؜؜؜خان برای افراد؜ خاندان محمدزائی تادیه می؜شد؛ قطع گردید. و همچنان تغذیه یک تعداد زیاد؜خانوار و وابستگان بعض سرخیلان ملازمین مقرب دربار که از زمان امیر عبدالرحمن؜؜؜ خان برای شان از مطبخ ارگ غذای پخته داده می؜شد؛ موقوف گردید. تبدیل مالیه جنسی به نقدی، لغو مالیه از اهل حرفه کم درآمد، در گردش انداختن پول کاغذی، تأسیس مدرسه اصول دفترداری برای تربیه کارمندان دولت از اقدامات تأثیرگذار در شیوۀ دولت؜مداری شد. ملغی ساختن نگه؜داری کنیز و غلام و رهایی همۀ آنان، مهم؜ترین اقدام دولت امانی در تأمین حقوق اولی و انسانی هم؜وطنان بود. بیگاری (کاراجباری بدون مزد برای تاسیسات دولتی) ممنوع گردید. شکنجه، غل و زنجیر و سیاه چاه عمل غیرقانونی اعلان و توقیف؜خانه ؜؜های؜ جدید بناء گردید. شاه امان ؜الله باور داشت که بدون از بین بردن بی؜سوادی امکان رشد و ترقی وطن و تغییر و بهبود زندگی مردم امکان پذیر نیست؛ به همین جهت گشودن مکاتب در داخل و فرستادن شاگردان برای تحصیلات عالی به کشورهای خارجی در صدر اقدامات آن دولت قرار داشت و در همین راستا برای تشویق مردم، در قدم اول جوانانی را از خانوادۀ خود و مقامات بالایی دولت به خارج اعزام نمود. ذکر این نکته ضرور است که با به قدرت رسیدن محمدنادر و سپس در دوران صدارت هاشم ؜خان (معروف به دوران استبداد کبیر)، نتنها "سیاست سکوت و فراموشی" هدفمند در مورد «دورۀ امانیه» عملی می؜شد، بلکه صدها تن از هواخواهان آن دولت و مشروطیت به غل و زنجیر و زندان کشیده شدند و در زندان جان؜های خودرا از دست دادند و یا تحت تعقیب و فشار دایمی روانی خبرچینان ادارات استخباراتی قرار داشتند. تحت همین سیاست رسمی دولت، خودسانسوری نیز در مورد آن دوره عملی میشد. حتی فضا را چنان ساخته بودند که کسی جرأت نمی‌کرد نام شاه امان ؜الله را بر زبان آورد. روی همین علت کمترین نوشته و کتاب در مورد دستاوردها و معلومات درباره شیوۀ دولتمداری آن دوره امکان نشر و پخش نمی ؜یافت. برعلاوه از طریقه شبکه؜ های گوناگون از یک طرف برای ترور معنوی شخصیت شاه امان الله در داخل کشور اقداماتی تبلیغاتی صورت می؜گرفت و همزمان برای ترور فزیکی او تلاش؜های سازماندهی می؜شد. چنانچه به روایت مدارک استخبارات بریتانیا، تنها در ١٧ ماه اول سلطنت ١٥ سؤقصد علیه امان الله شاه غازى سازماندهی شده بود.* تنها در سال؜های اخیر دهۀ پنجاه شمسی و بعد از آن زمینۀ کاوش و بررسی آن دوران درخشان فراهم گردید و شماری از کتاب ها و نوشته ها در پیرامون آن اقبال نشر یافتند. 

osmai kasem

Shared By

osmai kasem
1 day ago
View Profile

This content was uploaded by our user in good faith, assuming they have permission to share this book. If you own the copyright and believe it is wrongfully on our website, please follow our simple DMCA procedure by clicking here to request removal.

0 Comments

Sign in to leave a comment.

Create free account Sign in

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Books

دری صنف هفتم - 1396 cover image

دری صنف هفتم - 1396

سباوون - 3 - 1368 cover image

سباوون - 3 - 1368

دیوان عارفانِ ماهِ گیرا cover image

دیوان عارفانِ ماهِ گیرا

دانلود جامع المنقول فی سنن الرسول ج1 cover image

دانلود جامع المنقول فی سنن الرسول ج1

علل انحطاط و فروپاشي عثماني cover image

علل انحطاط و فروپاشي عثماني

ایستاده شدن بسوی قبله درنماز cover image

ایستاده شدن بسوی قبله درنماز

Others to Explore

View All
انجینری سوالونه او جوابونه cover image

انجینری سوالونه او جوابونه

Intercom2000 two vocbulary cover image

Intercom2000 two vocbulary

د مطالعې او امتحان لارښود cover image

د مطالعې او امتحان لارښود

javaScript cover image

javaScript

په خپله ژبه BIM cover image

په خپله ژبه BIM

دید کوتاه به پشتون های آن سوی مرز cover image

دید کوتاه به پشتون های آن سوی مرز

محمد ګل خان مومند cover image

محمد ګل خان مومند

چگونکی وضع انگشتان ومچ دست در نماز cover image

چگونکی وضع انگشتان ومچ دست در نماز

بنګ حبيب الله cover image

بنګ حبيب الله

English Words With Pushtu Meaning cover image

English Words With Pushtu Meaning

شپنه ادې cover image

شپنه ادې

حقوق غیر مالی زن و شوهر || Non-financial rights of wife and husband cover image

حقوق غیر مالی زن و شوهر || Non-financial rights of...

د سترګو ناروغۍ cover image

د سترګو ناروغۍ

فتاوی الرحمانیه cover image

فتاوی الرحمانیه

قرائت دری برای صنف هفتم - 1370 cover image

قرائت دری برای صنف هفتم - 1370

د افغانستان یادښتونه cover image

د افغانستان یادښتونه

Introduction to Computers and Software - Chapter 5, Input cover image

Introduction to Computers and Software - Chapter 5...

سباوون - 3 - 1368 cover image

سباوون - 3 - 1368

د وینډوز او لینوکس/یونیکس توپیر cover image

د وینډوز او لینوکس/یونیکس توپیر

نیمکۍیو د څېړنچوپړو انګړ cover image

نیمکۍیو د څېړنچوپړو انګړ

کمپیوټر اساساتو نوټ cover image

کمپیوټر اساساتو نوټ

۶۷ تفهیم القرآن مودودی تفسیری cover image

۶۷ تفهیم القرآن مودودی تفسیری

د تاریخ ټولنی کتابونه cover image

د تاریخ ټولنی کتابونه

Software Engineering cover image

Software Engineering

Popular Categories

Scientific books Political and Social Books Religious Books Psychology Novels and Shortstories Journies Literature and Art Poetry History books Medical Books Comic Books Journalism Law related Books Economic related books Children Books School Textbooks Engineering Magazines Monographs Other

Secured by Stripe