To start downloading books

Please sign in or create an account.

جبران خسارت ناشی از کرونا در حقوق خصوصی

جبران خسارت ناشی از کرونا در حقوق خصوصی

نام نویسنده: محمدمصطفی محمدیار (کارشناس ارشد در رشته حقوق خصوصی)

 موضوع که امروزه همه و در هر سن و سال و در هر گوشه و کنار در مورد آن شنیده‏اند و از آن ارعاب دارند همانا مصیبت کرونا است که به طرق مختلف فرد را مصاب می‏سازد، ولی آنچه در کنار مباحث طبی و حقوق کیفری و غیر آن، جای آن هنوز خالی است، چگونگی جبران ضرر و زیان ناشی از ویروس کرونا در حوزه حقوق خصوصی است. باید گفت که شخص از نگاه حقوق خصوصی به سه طریقه یعنی به وسیله عمل خود، توسط شخص دیگر بالمباشرت یا بالتسبیب به ویروس کرونا مبتلا می‏شود که در زیر به هر کدام آن طور جداگانه پرداخته می‏شود. عمل شخصی شخص: در این نوع گرفتاری، فرد با اقدام به ضرر خود خواه طور عمدی و یا غیر عمدی به اجسام و سطوح ملوث به ویروس کرونا نزدیک شده و تماس حاصل می‏کند. مانند شخص که به دست‏گیر دروازه‏ی که آلوده به این ویروس است دست می‏زند و سپس دستان خود را به چشم، بینی یا دهان می‏زند و در دام کرونا گیر می‏ماند و یا سایر توصیه‏های پزشکی مرتبط با جلوگیری از شیوع کرونا را نادیده می‏گیرد. در این طریقه طبق قاعده‏ی فقهی و حقوقی "اقدام" و اصل شخصی بودن مسوولیت‏ها هیچ کس دیگر بجز خود فرد مسوول پرداخت ضرر و زیان وارده نیست. چون این خود شخص است که بر علیه خود اقدام کرده است و خودش نیز در مقابل خود مسوولیت دارد و هیچ کس دیگر پاسخگوی این حالت وی نیست. چون درین حالت وی کس دیگر نقش نداشته و آنچه عاید وی شده، از دست خود وی بوده و بلای بوده که خودش به جان خریده است. عمل بالمباشرت درین فرض شخصی الف که مصاب به ویروس کرونا است طور مستقیم و بلاواسطه شخص ب را به ویروس کرونا مبتلا می‏کند. مانند زمان که الف، ب را در آغوش می‏گیرد و ازین تماس بدنی، ویروس شخص نخست به شخص ثانی سرایت می‏کند و وی را نیز آلوده می‏کند. در این حالت شخص متضرر با استناد به ماده‏ی 776 قانون مدنی که چنین مشعر است: «هر گاه به اثر خطا و یا تقصیر ضرری به غیر عاید گردد، مرتکب به جبران خساره مکلف می‏باشد» از مجرای قانونی و با تعقیب عدلی و قضایی از شخص ضرر زننده، طالب جبران خسارت وارده بر خویش گردد. مجرای قانونی تعقیب، عبارت است از پولیس، ریاست‏های حقوقی وزارت عدلیه و محاکم. در این حالت عمد و غیر عمد و قصد و عدم قصد در معافیت شخص ضرر زننده نقش ندارد و در صورت تقاضای شخص متضرر، شخص ضرر زننده مکلف به ایفای مسوولیت خویش است. عمل بالتسبیب درین فرض شخص الف سبب می‏شود که شخص ب به شخص ج ویروس را انتقال بدهد. درین حالت، برعکس حالت پیشین، واسطه وجود دارد و فعل یا ترک فعل مضر به گونه‏ی غیر مستقیم و توسط کس دیگری بر متضرر رسیده است. پرسش مطروحه این که در صورت اجتماع سبب و مباشر، مسوولیت بر عهده کیست. قانون مدنی در ماده 763 این گونه صراحت دارد: «در صورت اجتماع مباشر و متسبب، هر یکی از آن‏ها که متعدی یا متعمد باشد، ضامن شناخته می‏شود. در صورت اشتراک، هر دو مشترکاً به تادیه ضمان مکلف پنداشته می‏شوند.» در تشریح قسمت اول این ماده باید گفت، در صورت که مثلاً شخص عاقل، شخص مجنون را تحریک می‏کند تا وی به ج حمله بکند و در نتیجه‏ی تماس بدنی مجنون با ج، ج به ویروس مبتلا شود. درین مثال، شخص عاقل عمد داشته و با وساطت مجنون که فاقد عنصر معنوی و فاقد قصد و عمد بوده است، ج را در چنگال ویروس تسلیم کرده است. در تبیین حصه‏ی دوم ماده مزبور باید گفت، چنانچه هر دو عاقل، متعمد و قاصد باشند و با اشتراک همدیگر ج را ویروسی کنند، هر دوی ایشان طبق نص فوق باید ضرر را که ایراد کرده‏اند جبران بکنند. آنچه قابل جبران دانسته می‏شود، عبارت است از مصارف مادی که شخص متضرر بابت تداوی، دوا، کرایه‏ی راه تا مطب، حق الزحمه‏ی پزشک، روزهای را که به دلیل بستری بودن از کار و وظیفه باز مانده است و جبران ضررهای معنوی طبق متن فقره‏ی 1 ماده‏‏ی 778 قانون مدنی که اشعار می‏دارد: «جبران خساره شامل سنجش ضرر معنوی نیز می‏باشد» و درین جا ضرر معنوی همان ضرر است که شخص متضرر بابت امید باختن از صحتیابی و برگشت به زندگی متحمل شده است. در نتیجه، شخص یا به اقدام خود مصاب به ویروس کرونا می‏شود که درین حالت کس دیگر مکلف به تادیه خسارت‏های وارده بر وی نیست؛ یا با مباشرت و یا بالتسبیب.

در صورت مباشرت، شخص مباشر ضررهای وارده را تلافی می‏کند و در تسبیب شخص متعمد. لینک نشر این مقاله در روزنامه صبح کابل https://subhekabul.com/%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9%d9%87/afg-society-people-coronavirus/ ترجمه پشتو این مقاله در روزنامه صبح کابل https://subhekabul.com/%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9%d9%87/private-rights-covid19-virus/ لینک نشر این مقاله در صفحه انترنتی «جمعیت اصلاح افغانستان» https://www.eslahonline.net/2022/08/29/compensation/ صفحه فیسبوک مربوط به عکاسی از همین نویسنده https://www.facebook.com/PhotographyMuhammadZai صفحه تویتر همین نویسنده، برای دستیافتن به لینک سایر نوشته‏ها و مقاله‏های وی که در دیگر رسانه‏ها به نشر رسیده‏اند https://twitter.com/Mohamma06817432 صفحه لینکدن همین نویسنده، برای اطلاع از سایر سویه تعلیمی، تحصیلی و تجربه و سابقه کاری وی https://www.linkedin.com/in/mohammad-mustafa-muhammadyar-16099b177/

Related Articles

۲۳۴ کلنه امریکا

۲۳۴ کلنه امریکا  عمران اختر  هر کال د جولای څلورمه د امریکا متحده ایالات د ازادۍ ورځ په مناسبت لمانځل کیږي. د امریکا متحده ایالات، 50 ایالتونه لري او  په امریکا کې څه باندې ۳۳۰ میلیونه خلک اوسیږي چې دا د نړۍ دریم ډیر نفوس لرونکی هیواد دی. امریکا هم د ټول مساحت له مخې د نړۍ څلورم لوی هیواد دی. دا پراخه هیواد په ټوله نړۍ کې پیژندل شوی او کلتوري نښې...

د حافظې د پیاوړتیا څو لارې

حافظه زموږ د ژوند مهمه برخه او ځانگړنه ده. درس څخه نیولی د سودا اخیستلو لېست پورې، هر انسان د ژوند هره برخه کې غوره او پیاوړې حافظې ته اړتیا لري. څېړنو ښودلې ده چې موږ کولی شو د امکان تر حده حافظه پیاوړې کړو. دلته به په څو هغه لارو چارو وغږیږو چي په عملې کولو سره یې کولای شو دقوي حافظې څښتنان شو: ښه خوب: خوب د حافظې د پاوړتیا لپاره اړين دی، د خوب...

ولې د ځینو هېوادونو خلک خپل مړي سوځوي؟

لیکنه: شکېبا نادري، ولې د ځینو هېوادونو خلک خپل مړي سوځوي؟   د نړۍ په هرې برخې کې خلک ژوند کوي، د هر هېواد وګړي بېلابېل دودونه لري، لکه د مړینې، د واده، د کلېزې او داسې نور، خو دا دودونه د هرې ټولنې د وګړو په عقیدې او ایمان پورې اړوند دي، مثلاً په ټولو اسلامي ټولنو کې خلک خپل مړي خښوي، خو په ځینو غیر اسلامي هېوادونو کې بیا دا کړنه بېخي برعکس ده....

Recommended Articles

د وينا پر مهال د ويرې ختمولو 27 ګټورې لارې

هغوى چې په سټيج باندې عونډو، سيمنارونو، ټولګي او حتى د ملګرو سره په مخامخ خبرو پر مهال ويره احساسوي دوى عمومآ د Glossophobia په اروايي ناروغۍ اخته دي، چې د خبرو دغه ويره د مرګ له ويرې هم سخته ده چې ستاسو مسلکي او شخصي ژوند زيان رسولى شي. ددغې ويرې پر مهال ستاسو بدن ريږدي، لاسونه مو خولې کيږي، زړه ضربان مو زياتيږي، چې په تجارت او د ژوند په نورو اړخ...

د حافظې د پیاوړتیا څو لارې

هغه حقیقت چې د عمر په زیاتېدو سره حافظه له منځه ځي، دلیل نه شي کېدای چې ونه شو کولی د له منځه تللو طریقه یې ډېره سسته کړو. څېړنو ښودلې ده چې موږ کولی شو د امکان تر حده حافظه وساتو، اجازه راکړئ دغه عملي لارې وسپړو.  د حافظې د قوي کېدلو څو لارې  ژور فکر وکړئ چې فعاله حافظه مو بهتره شي: فعاله حافظه تقریباً ستاسو د مغز د یادښت کتابچه ده، چېرته چې نوي...

کوټه سنګي ته ولې کوټه سنګي وايي؟

ځینې کسان په دې اند دي چې د کوټه سنګي نوم اصلا د هغې ډبرېنې کوټې څخه اخیستل شوی دی چې یو وخت په میرویس میدان کې جوړه شوې وه.ویل کیږي کله چې د دغه ځای د سړکونو کرښې وکښل شوې د سړکونو د تقاطع په نقطه کې یعنې په څلور لارې کې د ساتونکي لپاره د ډبرو یوه خونه جوړه شوه له همدې امله دا سیمه په کوټه سنګي یا د ډبرو د کوټې په نوم ونومول شوه.خو اصلا د دې  سیمې...