د بر ( الله ج ) د رښت منځپانګې لوستې ( مطالعاتو) اوډوون ( ترتيب)
1. ليکی، کښلی، کیتاب ( کتاب ) د الله په کښلې باندې نویکه نه کېږي ځکه څې هغه هېڅ کومه تېروتنه نه لري. په همدې کښلې د الله خبرې یا کوران باندې ژوند تېرولو ته رښت ( قانون یا دین) وایي.
2. :کوران ۱۱۴ څپرکي، ۶۶۰۰ بنده یا مسرې، ۳۰ برخې، ونډې، خواوې یا لوري لري. اند او وند په کې کوه او کوران ورو وایه.[واټن شوي او برابر غږ یا موزون هم هنګ، ږغونه غاړه یه لهجه ور کول سره].
3. بر (الله ج) د استازو ( انبیا ) څپرکی په مکې ښار کې الله رالېږلی و، ۷ کاته (سر کوزول یا ر کوع) لري، ۱۱۲ بنده یا مسرې ( ایاتونه) لري، په لوستلو کې ۲۱ څپرکی (سورت) دی، او پرله پسې د رالېږو ګڼه یې ۷۳ څپرکی (سورت) دی او د اېبرایېم څپرکي څخه ورسته را لېږل شوی دی.
4. بر (ج) خپل رښتنی کښلی کوران په عربي ژبه کې ډېر په اسانه او روانه ژبه کې څې ۳۰ برخې (ونډه، خوا یا لوری څې عربي ژبه کې ورته سپارې وایي) لري، په کې ۱۱۴ څپرکي ( سورتونه) لري، او ۶۶۰۰ مسرې یا بنده (ایاتونه) دي، څې د الله ټولې خبرې په څې ژبپوهني او کړ پوهني هر یوه غونډ او غونډله. دومره روغه بوږولي دي. څې د پېړانۍ ( شاعرۍ ) له پامه هره غونډله یې له سلو پېنځوس ټکی اته پېنځوس یې (۵۰،۵۸ ٪) یې د نې (ن، نون) ابېڅې (حروف) پښېله ( قافیه) لري. څې د مسرې (ایات) پانی غونډ او ويکی ( لغات) په پای کې یې د نې (ن) ابېڅې را وړې ده. څې تر روان او راتلونکې پېر پورې هېڅ ژوی نه شي کولی څې په دې بڼه له پښېلې (قافیو) جوړ په تله برابر کښلې لمن ټوله کړي.
بل لوري ته بر (ج) ټول کوران له سلو اتیا (۸۰ ٪ ) مسرې یې په څلور ابېڅو ( حروفو) اې ( ا یا الف )، مې (م)، نې (ن) او یې (ي) غږ باندې پښېله ( قافیه) کړي. که د نې ابېڅو لرونکي پښېله یي ( قافیهوالې غونډلې ( جملې) ترې لرې په پام کې و نیسو. نو پاتې ټول د کوران کښلی یې په مې (م)، اې( ا یا الف) او یې (ي) ابېڅې له سلو دېرش ( ۳۰٪) مسرې یې پښېله ( قافیه) کړي دي.
بر ج د خپل رښت رغاو د کوران په ۲۹ څپرکو ( سورتونو) کې څې په هغه کوډونو او شفرونو (مقطعاتو حروفو) پيل کړی دی څې له ۱۴ څورلسو ابېڅو [ اې (ا)، صې (ص)، طې ( ط)، حې (ح)، یې ( ی)، سې (س)، قې (ق)، لې یا (ل)، مې (م)، کې (ک)، عې ( ع)، نې ( ن)، رې (ر ) او هې ( ه). ] څخه یې رغښت کړی دی. څې یوازې په نې ( نون ) ابېڅې باندې د لیکاڼي ( قلم) څپرکی کې له سلو اته اتیا ټکی اته یې (۸۸،۸ ٪) پرې پښېله (قافیه) شوی، او ډېری یې ان د وې او نې ( ون ) دوې ابېڅې په کې لړ ( ردیف) په ډول را وړي دي. څې د هر ویکي یا غونډ په پای کې وار، وار روغ راغلي دي. په ورته بڼه د پېیلنو یا شاعرانو ( الشعرا ) څپرکي له سلو څلوراتیا ټکی شپږ یې (۸۴،۶ ٪) مسرې ( ایاتونه )؛ د مېږګي ( النمل ) څپرکي له سلو نوي ټکی دوې دېرش یې ( ۹۰،۳۲ ٪ ) مسرې ( ایاتونه )؛ او د کېسو ( القصص ) څپرکي له سلو نوي ټکی پېنځه ( ۹۲،۵ ٪ ) مسرې ( ایاتونه ) یې په نې ( ن) ابېڅې ( حروف) باندې پښیله ( قافیه) کړي دي.
او د کوران له کښلو له سړو او تودو ( تجربو) څخه دا هم سپینې ته را وځي څې ټول رښت د دې ټولو پنځونکي توکو له پاره روغ رمټ، اسانه مانا لېږدونکی په پښېله یي تول برابر او ډک پرته له هېڅ کمتون او ویار ( عیب) څخه بشپړ تړلی دی.
دا ټوله پینۍ ( دنیا ) د الله ده، دا ټول دین (رښت یا قانون) د الله دی؛ هر یو امر د الله دی په کوران کې ، د الله سپک او درون امر په دنیا کې شتون نه لري، هېڅ څوک یا وګړی د دې واک نه لري څې دا و وایي څې د الله دا امر وړوکی دی، او دایې غټ دی، دا یې لوړ امر دی او دا یې ټيټ ( عالی او ادنا ) دی، دا یې غوره دي او دا یې غوره نه دي. د الله په خبرو کې غوره او سویي غوره شتون نه لري. د کوران له پیل څخه تر پای پوره هر یوه ټکی غوره دی، هر یوه څپرکی ( فصل یا سورت ) غوره دی، هر یوه بند یا مسره غوره ده، هر یوه امر (حکم) غوره دی، هره یوه خبره غوره ده، د الله هره یوه رښت ( قانونونه)، د اسماني پنځي ښکاروندي (سټنډرډونه)، کوډونه (شفرونه)، او واګي (دود، مقررات، امر چلول ) غوره دي. په کوران کې څوک اوړی او ژمی ( ګرم او سوړ ) رښت نه شي بوږولی، کوم یې څې په کوران کې نه دې راوړي. دهغې نه منل او سرغړونه هېڅ باکه نه لري، هغه ته هېڅ اړتیا نه شته څې د دې ۱۸۰۰۰ المونو له پاره یې د اسماني رښت ( قانون یا دين)، د ټولوالې (سیستم) اوډون ( ترتیب یا نظم) ساتلو له پاره الله خپلو پنځونکو ته نه وي لېږلي کوران کې نه وي، هغه دومره غوره څېزونه نه دي. هر هاغه څه الله ویلي دي هغه کوی یا پرې کړ کېږئ، پر هغو کړنو کړ کېږئ او هر هغه رښت ( قانون) څې الله ترې منه کړې هغو باندې مه کړ کېږئ. مه یې کوئ. لکه:
1. رښت نه منل [ قانون، دین، د اسماني ټولوالې اوډون یا د الله نظام یا رښت څې عربې ژبه کې ورته قران وایي. څې پښتو ژبه کې ورته کوران وایو د الله یا پښتو کې څې ځانته بر نوم ټاکلی دی یا نې د بر خبرې یا د بر امرونه یا حکمونه، لوستل او پر هغې ژوند کولو ټولوالې کښلي نه منل ] ( په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، او د اور په تل کې دې ساتي )
2. په دې او هغې پینۍ کې د الله (ج) په تن (زات) کې بل کس ګډول (شریکول) ( په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، او د اور په تل کې دې د تل له پاره ساتي، دایم او کایم به په اور کې وې. لکه د هغه په بڼه څېره، د هډ غړي، له ټولو څخه پیلنی، او له ټولو څخه پاینی، پرته له مور پلار ، زوزان یا کوشنیا یا بچیانو،؛ د پینۍ پنځونکی، د دې ټولو پوهه، د هغې دنیا کې د ښکلو بڼونو او اورغالو واکمن، د دې ټول عالم پنځي پنځونکی، په غیبو پوهیدونکی، په پټو شیانو پوهه، د هغه ټولواک په ټولو پوهه یا علم، او د دې شینانو هېڅ وګړي او وګړې ته نه سپرښتونکی دی؛ غایبانه کړېکې، د مرستې ژړا، نارې، چاپړوسۍ اوز او زارۍ غوښتنه له هغه څخه یوازې کېږي. د هغه رښت په زارۍ او سرلوړۍ باندې موږ د هغه پاچایي ټولواله چلوو، په دې کې هېڅ څېز له هغه سره نه ګډ ( شریک) وو ؛ ګواکې که ګډ مو کړ د پنځي پینۍ په وګړو او ټولواله له کمتون، ورانۍ او ګډوډۍ سبب کېږي او نادره نا انډولې رېښې پنځوي، هېڅ تن او څېز ته به خپل رښت، برخه او ټاکلی د بندهګۍ واک نه تر لاسه کېږي، د دې له پاره په دې کې ډېرګړو ته تاوان او زیان ورسېږي، نو کړا و سزا یې هم ورته تر ټولو کړاونو پېچلې او درنه ټاکلې ده.
3. رښتنې وېره، تمه، درناوی او لېوالتیا یوازې له بر (الله) څخه ده. له بر څخه پرته رښتنې وېره، تمه، درناوی او لېوالتیا ( په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، او د اور په تل کې دې د تل له پاره ساتي، دایم او کایم به په اور کې وې.
4. د انسان وژل ( په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، او د اور په تل کې دې ساتي )
5. دروغ ویل ( په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، او د اور په تل کې دې ساتي، په اسلام دين یا د اسماني پنځي ټولوالي په اوډون کې دروغ هېڅ شتون نه لري.) دروغ به نه وایې.
6. الکان ساتل (بچه بازي کول) ( په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، او د اور په تل کې دې ساتي، په اسلام دين یا د اسماني پنځي ټولوالي په اوډون کې د الکانو ساتل او له هغوی سره ناوړه کار کول هېڅ شتون نه لري. او الله له ډېرې غوضې او قهر څخه ویلي دي څې د الکانو خرابونکي سره به زه خپله ګورم!!؟ زه بیا له دوی سره پوهېږم څې په کومه بڼه سخته سزا اوکړاو ورکړم، د دې له پاره یې ورته د سزا اوکړاو کچه نه ده ټاکلې. )
7. شراب څښل ( په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، پر دې دنیا دې له شتو بې شتو کوي او له نېستۍ سره پرې مخ کېږي؛ په بې سدۍ کې په خپلو کوشنیانو، مېرمن، او هېڅ رحم نه کوې، شراب څښل د تاواني کړنو پنځه پنځوي)
8. غلا کول( په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا تر لاس پرې او پر هغې دونیا کې دې په اور سوز وي، د هر تن له اېجازې پرته ده هغه شته او هرڅه پټ اخستل، د غلو هر کار پټ وي، غله ډېر او کلک ځلګر وي، د غلو مشر هم پټ وي، تر ټولو ځلګر یا ظالم سخت زړی تن مشر هم هغه تن وي څې پټ وي او ځان وګړو ته نه ښکاره کوي، څې و ګړي یې و ګوري بدوا او خېرې ورته و کړي یا یا یې پرمخ لاړې توپ کړي یا دعا ورته وکړي له الله څخه، ځکه ځان پټ ساتي او پټې پردۍ او ناروا کانې کوي، ډېر دوکه کونکی او غلت تن وي، د دې له پاره الله یې د اور په منځ کې یې ساتي، په اسلام دين یا د اسماني پنځي ټولوالي په اوډون کې غلا کول هېڅ شتون نه لري.)
9. په چا باندې په دروغه تور پورې کول ( هره کړنه څې په یوه تن کې شتون و نه لري، پر هغه ټمبې په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي)
10. رښتینې شاهدي پټول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، ځکه غل ته به غل وایي څې و دې لېده وهي به یې، ځلګر یا ظالم ته به ځلګر وایي، ښه ته به ښه وایي، ناوړه ته به ناوړه، پردي ته به پردی وايي، خپل ته خپل، د ټاټوبي دښن ته به دښن وایي، وژونکي او تړاکونکي ته به وژونکی او تړاکګر وایي، پټې ناوړه کانې کونکې ته به پټې کانې کونکی وایي، پر هغه ځای کې څې ازان کېږي یا الته مسلمانان وي د هغوی سپکونکي او خوار ونکي ته د مسلمانانو دښن وایي او پرداسې بڼه رښتني شاهدي به نه پټوې. که پټه دې کړه او خوله پټیپرې شوې نو ته هم د هغوی له ډلې شمېرل کېږې، او الله دې په اور کې سوزوي.)
11. په دروغه سوګند خوړل (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي)
12. د چا مال په زوره اخستل (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي)
13. سود معامله کول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي)
14. د یتیمانو مال خوړل (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي)
15. بډه اخستل (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي)
16. په دروغه حدیث بیانول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، هغه روغه او سمه خبره څې د الله استازي محمد رسول الله نه وي کړي او ته یې پر وګړو منې او ټمبي او هغوی پرې د الله له رښت څخه لرې کوې. )
17. خپلوي پرېښودل (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، هغه وګړي څې در څخه رښت پټ ساتي، خپلې خبرې پټې ساتي او ستا هره خبره باندې ځان پوی کوي، له تا سره خپلوي نه کوي، درنښت او درناوی دې نه کوي، خنډ، تاوان، او بدۍ یو ته دې چک، چکې وهي، وېره وې دې، په وسلو او ژویو دې داړي او ګوتسنډنې درته کوي، تا او ستا کوشنیانو ته اختار در کوي، په سخته کې دې ملاتړ نه کوي، نورو ته دې یوازې پرېږدي، د اړي ځای کې د اړي او د وسلو ځای کې د وسلې، پیسو ځای کې د پیسو ښی لاس نه در کوي، هغه سره خپلوي پرېښودی شې، خو هغه څې دې خپل وي او خپلوي در سره کوي، هغوی سره به خپلوي نه پرېږ دې)
18. روژې مبارکې میاشتې روژه په قصد سره ماتول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، هغه وګړي څې له کسده د خلکو وړاندې روژه خوري، ناروغ، کوم کمتون د انساني و نه لري، هغه رښتي ټولوالې اوډون ته خڼد پنځوي د دې له پاره ټینګه کړاو لري. که له کسده نه وي خپل ځان ته یې تاوان دی خپله سزا او کړو به خپله په غاړه وړي، او که له کسده وي هغه ډېرګړو وګړو ته تاوان اړوي.)
19. په تله او ناپ کې کمی یا ټګي کول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي)
20. فرض لومنځ خپل وخت نه وړاندې وروسته کول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، فرض لمونځ د الله د رښت له پاره شپه او ورځې ودرېدل یانې د الله رښت په وګړو پلی کول، په کارغلي یا دفتر کې شپه او ورځ ټینګه دنده څې د الله کښلی دی څې ټول په کې د وګړو پنځي رښتو سټه ده سرته رسول دي. هغه یوازې د الله نه دعا غوښتنه څې پېنځه پېره یې ورځ کې کوو، دا نه دی؛ ځکه که دا و نه کړې الله یوازې تا ته سزا در کوي، تاته تاوان او ربړ او کړو درکولو باندې موږ ته هېڅ ګټنه او تاوان نه شته، خو په رښتي لمونځ یا د الله رښت ټولواله په وکړو کې تتول په خپل ټاکلي پېر د ډېرګړو له رښت او برخې څخه خنډ او تاوانونه پنځ وي د دې له پاره یې ډېرګړو ته تاوان ډېر دی. نو ډېره سزا او کړاو لري.)
21. زکات نه ورکول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، ظالمانو ته زکات ورکول د هغوی پنډول دي، زکات مومنانو، سویي شتمنو، لاروۍیو، کډوالو، او ناروغانو، او زده کوونکو او زدکړیالانو ته نه ورکول ډېره سزا او کړو لري.)
22. د محمد رسول الله(ص) ملګرو (د اصحابو کرامو رض) سپکه (بد) و ویل (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، لکه هغه کیسې ( روایتونه) څې د امیر معاویه سپکه په کې کوي، د مومنانو د مور عایشې باندې بې باکې خبرې ټومبي، یا هغه کیسې څې پرې د رسول الله پرتوګ پرې اوباسي، اوځینې یې د الله استازو لکه یوسف ع ته زناکار وایي.)
23. په چا جادو کول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، په ډېره پټه او چټکتیا د لاسو مهارت، ژبې او سترګو، پخښو او غولولو او تېروېستلو باندې څې ورته په عربي ژبه کې ور ته جادو وایي. په کړنه یې ستر کړاو الله هغې دنیا او دې دنیا کې ورکوي.)
24. لوستی او یاد کړی کوران (قران) هېرول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، د دې له پاره څې دا پاینی کښلی الله د ټولو وګړو د رښت له پاره بشپړ پاینی رښت د ژوند کړنلارې د بریا لارښود له پاره رښت رالېږلی دی، څې دا ټول رښت و منې او پرې مزل وکړې. د هر کار کړ څخه وړاندې د الله کړ ته پام و کړې د هغه له پرېکړې کړ څخه ورسته په خپل کړ سر ته و رسوې. د دې له پاره د الله هر رښت به نه هېروې، له یادو یا حفظ څخه موخه د کوران نه ده هغه خو اوس په ماشین باندې ټریلیونه دانې او باستلی شي، کوران نه ورکېږي له یادي یادولو ټکی په ټکی هېڅ ګټه نه لري، تاوان یې په پینۍ کې ډېر دی له دې څخه څې هره امر یې تا لوستی وي او هغه رښت باندې عمل وکړې، د دې کوران په رښت په نه عملي او هېرولو یا له پامه غورځولو باندې ستر تاوان او کړاو لرونکی سزا ده.)
25. غیبت کول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، د دې له پاره څې دا هر هغه کړه وړه څې یو تن پرې خوابدی کېږي له تاسره نه وي او ته د هغه په اړه خبرې و کړې یا یې نوم واخلې، د کړو وړو سلوکو ناسمه یداونه یې و کړې، که په غږېز بڼه وي، که انځورېږ بڼه وي، او د وګړو رسنۍ بڼه وي، که په مهالنۍ بڼه وي، میاشتنۍ بڼه وي، اوبپاڼو بڼه وي، لیکو، ورځپاڼو کې وي، په هغه کې شتون و نه لري او ته یې ور په سې تړې. دې ته په عربي ژبه کې غیبت وایي. )
26. هغه ښځه چې د خپل مېړه نافرماني کوي او هغه مېړه چې د خپلې ښځې نافرماني کوي (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، د مېرمنې او یا مېړه هغه ځای ته تلل نه دي په کار څې الته ورپورې تهمت تړل کېږي، خوندي ځای نه وي او د هغه کسانو څې خپل یې نه وي او د دې نکاح ور سره تړل کېږي نه دې ځي، د خپل مېړه او خپلې ښځې په خبره دې ولاړه او ولاړ وي او د هغې او هغه خبره دې نه غورځوي، د شپې دې خویمخو او شیرکانو یا پۍ مخو سره نه تېر وي، شپې دې له ایجازې پرته په بل ځای کې نه کوي، له اړتیا پرته دې ځان په چا نه چاپي کوي له مېرمن دې ایجازت اخلي، بل لوري ته هغه مېړه څې خپلې مېرمن ته خواړه، ختې، سوکالي، ارامي، شته او بډاینه نه برابر وي، دنده او کار نه کوي. د هغه خبرې نه منلو کې باکه شتون نه لري. چين ته تللی شي، په چين کې هم زده کړې کولی شي، راکړې ورکې (تجارت یا بزنیس) کولی شي، د مومنانو میندو په بڼه دې ځان له ناوړه وګړو او توکو څخه لرې لري.)
27. زنا ته نږدې کېدل (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، د پرته له نوکرې، او خپلې میرمنې څخه د بلې مېرمن یا جلۍ په لمن کې خپله د نر زردهکه منډل څې په عربي ژبه کې زنا ورته وا یي نه کوي. ان تر دې څې الله وایي ورته به نږدې کېږي هم نه، نږدېکېدل زنا ته څه دي؟ خبرې به نورو مېرمنو سره نه کوي، رټ رټ به نه ورته ګوري، په غېږ او لاس کې به یې نه نیسې، کشکوې او ټیله کوي به یې نه، لاس به نه ور وړي، په سترګو کې به نه ورته ګورې، په ژوندۍ بڼه به ور سره غږېږي نه، په غوږکي یا اېندارو کې یا هر هغه کانې څې دې کړنې ته چوپړ چمتو کوي. له هغې به ځان ساتي.)
28. له اېجازې پرته د بل تن کاله ته ننوتل (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، که د هر و ګړي کور ته ، کاله ته، انګړ ته، سیمې ته دننه شوې او هغوی مړ کړې او یا وړوند یا ګوډ یا مردار شوې په هغه تن او تنې باندې کېساس (قیصاص) نه شته، د اوړېدونکي یا دننه شوي تن مرګ مردار دی، او په هغه تن باندې بدله نه شته. هغه په اسلام دېن کې نه وژل کېږي.)
29. لویي( څې عربي ژبه کې ورته کبر وایي ) نه کول (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي، د الله په اوګړو به ځان لوړ نه بولې، غوره والی ځانته او د نور ته په ټېټه سترګو کتل، د الله په کوران کې څې کوم حکمونه یا امرونه نه وي، او ته یې جوړ وې او پر وګړو یې عملي کوې او خپله لویي پرې پنډوې.)
30. خېر او برکت په ټولو شیانوکې اچونکی یوازې الله دی. (په دې رښت سره ډېر ګړو ته تاوان او خڼد رسېږي، که پر دې کړ شوې ډېره سخته زورنه او سزا به الله پر دې دونیا او پر هغې دونیا کې در کوي، څې په اور دې سوزوي. نه استازې، نه پرښتې، نه ملاييکې نه نیکان وګړي، او نه شیخان په هېڅ څه کې ښېګڼه یا خېر او ډېروالی (برکت ) په هېڅ څه کې پرته له اسبابو او وسایلو څخه نه شي اچولی.
لکه: الله وږمې یا بادونه را وړي، ورېځې را ولي په پنځي ( طبیعي ډول، سويي شلخي یا سويي دیسي ) بڼه، خو که انسان یا وګړو ته الله د دې پوه ورکړې څې میکرويب یا د وړانږو کاسې جوړې کړي څې ورېځې کې سوړبڅرې پیدا کړې ځوکړه کړي، او شلخي بڼه ورېځې و بوږوي، بارانونونه ډېر وې پرې، او تالندې هم په کې ډېره وي، ان ورېځې په اسبابو، الو او ماشینونو باندې داسې کانې کوي. یا زلزلې په زمکه کې سورې او تونلونه او باسي، درانه چودېدونکي توکي او اتومې غونډارې په کې ټینګ کړې څې په الوزولو سره یې د ځمکې ډېری برخه وېجاړ وي او خور وي. داسې له اسبابو سره کولی شي خو پرته له توکو او اسبابو څخه په پنځي بڼه وړتیا او واک نه لري. لکه لمر ټيټ یا جیګ کړي، سمندر په سخهار او یا غلی کړي، ګرمي ډېره یا لږه کړي، په دیوال او ونه مزل وکړي، له دیوال او څلي سره خبرې و کړي او وایي څې دی پرې پوهېږي، پرته له اسباو او الو توکي او ژوي په هوا کې والوزوي له یوه واټن څخه یې بل واټن ته بوزي؛ به عمر او ژوند کې ډېروالی راولي. دې ټولو کونکی او کړ یوازې الله دی او د دې واک هېڅ تن ته الله نه سپاري او نه یې ورکوي؛ څې ځان ته زوی او نازولی او د واک شریک یا ګډېدونکی یا برخه لرونکی و بوږوي. )
