در کنار شهرت

Mustafa Omarzai
Mustafa Omarzai
Author
1 min read
2,384
در کنار شهرت

در کنار شهرت

مصطفی عمرزی

فرهاد دریا در میان آوازخوانان افغان با احساسات ملی و میهنی می خواند. چنین عاطفه در ارتباطات او نیز مشهود اند. فرهاد دریا با آهنگ هایی که در آن ها اشعار مرحوم عبدالقهار عاصی را به کار بُرده بود، آن مرحوم را مشهور می سازد؛ هرچند حامیان عاصی با برعکس ساختن آن وانمود می کنند که شهرت دریا، مدیون عاصی ست. اگر تعداد باسواد، اهل کتاب، چاپ و تیراژ آن را در نظر آوریم، پله ی دریا بلند می رود. عاصی مرحوم، زمانی مشهور شد که چند مجموعه کوچک اشعار او که اکثراً تیراژی بلندتر از 500 نسخه نداشتند، بیشتر در میان همولایتی هایش مشهور بودند.

دفاتر آوازخوانان افغان، هرازگاهی شاهد هدایایی هستند که شاعران نو و کهنه می فرستند. اکثر این هدایا یا کتاب ها، مجموعه ها یا دیوان های شعر می باشند. شاعران آن ها آرزو دارند تا با ساخت آهنگ از آن ها، زودتر و بیشتر مشهور شوند. 

با پخش آهنگ «گردش چشم سیاه تو خوشم می آید»، مرحوم حیدری وجودی نیز مشهور شد. هنگامی که آهنگ «گردش چشم ...» پخش می شد، آقای حیدری وجودی، خیلی مسن تر از عاصی زنده گی می کرد. با این حال، 99 درصد ناشناخته مانده بود. این که شعر «گردش چشم سیاه تو...» واقعاً چه ارزش های اجتماعی، فرهنگی، تنویری و آموزنده دارد، در این تنقید، مد نظر نیست؛ هرچند پیداست که به ادامه ی شعر فارسی که با بار فرهنگی زلف، یار، باده، پیمانه و هزلیات که گفته می شود بیشتر به دلیل محرومیت های جنسی سروده می شوند، جزو بزرگ ترین مجموعه ی خزعبلات بشری، تبعیت سنت دارد، اما به لحاظ کمیتی، بسیار از نقد دور مانده تا کسانی بیشتر پس از مرگ شاعران آن ها آن تابو ها را بشکنند که چنانی که می گفتند، نیستند. مانند جرات محمد قسیم سیاوش که با نقد زریاب، آشکار ساخت امثال او که به لحاظ کمیتی، از نقد به دور مانده بودند، واقعاً مشکل دارند و آثار شان اگر ملاحظه ی کمیت ها نباشد، بسیار ارزشمند نیستند. 

گوشه نشینی مرحوم وجودی نیز علت دارد. از یک سو چون تحصیلات عالی نداشت و از سوی دیگر از اثرات بد مجالست هایی به دور نماند که در دور مرحوم صوفی عشقری، مشهور بودند. او تا آخر عمر و با ترحم مسوولان پشتون وزارت اطلاعات و فرهنگ، مسوول بخش مجلات «ریاست کتابخانه های عامه ی کابل» باقی ماند و حتی خیلی بیشتر از سن تقاعد، احترام شد. 

مرحوم حیدری وجودی در شرایط بازار نو، اما با گرایش های آشکار قومی، به جانبی رو آورد که بالاخره لقب «نجم العرفا» را برایش ارمغان دادند. حداقل در کتاب «زمانی که مفاخر ناچیز می شوند»، یک تنقید جامع عرفان و تصوف وجود دارد که نشان می دهد مصرف آن در قرن بیست و یک، چنانی که در گذشته بود، خیلی زیانبار است. 

با این مقال، قصد داشتم یک تنقید مفصل استاد محمد آصف گلزاد را بیاورم که در     «مجله ی خراسان»، از نشرات موقوت «اکادمی علوم افغانستان»، پیرامون کاستی های فاحش کار فرهنگی مرحوم حیدری وجودی، نشر کرده بود. متاسفانه تنگ دستی های ما باعث شد این مقال از آن حُسن، به دور بماند، اما دوستان می توانند با مراجعه به دور جدید    «مجله ی خراسان» پس از طالبان، به آن تنقید استاد گلزاد بر حیدری وجودی پی ببرند و یا هم با مراجعه به استاد محترم که خوشبختانه در قید حیات اند، از او معلومات بخواهند. 

چنانی که آوردم فرصت ها و تغییر شرایط، می توانند کسانی را که شایسته هم نباشند، به نام، نان و نوایی برسانند. مرحوم حیدری وجودی هم هرچند شاید بسیار مایل نبوده باشد، اما از مداحی تنظیمیانی که در مدت چهار سال، 250 سال حیثیت و آبروی کشور را بر باد دادند، کوتاهی نکرد. چنین فروگذاشت از سوی کسانی که قبلاً و در اقتدار سیاسی ما چیزی نمی گفتند، آنان را به پرتگاه سقوط شخصیت کشاند. 

یادم است که مرحوم حیدری طی یک مصاحبه از نبود مکتب ها در گذشته ی پنجشیر سخن می گفت(دروغپردازی)؛ اما مرحوم احمد شاه مسعود در مصاحبه های زیادی با افسوس و حسرت، سر تکان می داد که اگر ناگزیر نبودیم، تخریب و حریق مکاتبی که میراث های قبل از هفت ثور بودند، از اشتباهات جبران ناپذیری بودند که به هر حال مرتکب می شدند. 

آن چه را که به نام تصویر این مقاله می بینید، از حُسن تخلیقات مرحوم حیدری وجودی در رسای افراد معلوم الحالی ست که حقیقت شان در ویرانه های سقوی دوم، وجود دارد.  برای وضاحت بیشتر، ابیات متذکره را اقتباس می کنم:

داوود! ای خجسته ترین خجسته گان

ای یار غار حضرت مسعود قهرمان

ای مظهر شجاعت، اندیشه و خرد

ای پاسدار عزت و اکرام مومنان

شاه کلید بیت: کلمه ی «غار»

0 Comments

Sign in to leave a comment.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Articles

3 articles
ذهني ځواک او د حواسو کنټرول: د بریا لارې چارې پېژندنه
Pashto
Feb 23, 2026
3,203 views

ذهني ځواک او د حواسو کنټرول: د بریا لارې چارې پېژندنه

انسانان هره ورځ د خپلو حواسو له لارې بې شمېره معلومات ترلاسه کوي. زموږ ذهن د دې معلوماتو په اداره کولو، پوهېدو، او عملي کولو کې مرکزي رول لري. په دې مقاله کې به تاسو زده کړئ چې څنګه خپل ذهن او حواس په هوښیارۍ سره کنټرول کړئ، د حسي خطاګانو په پوهېدو س...

Written by NSA Read more
ارواپوهنه وايي (۱)
Pashto
May 05, 2022
6,692 views

ارواپوهنه وايي (۱)

ارواپوهنه وايي 🌿 • له یو چا سره هېڅکله دومره ښه مه کوئ، چې هغه مو دا کار مسؤلیت او دنده وبولي.   • هېڅکله یو څوک دویم ځلې مه بخښئ. • خلک مو پر شتون مه مطمئن کوئ. د خپل ځان په برخه کې د مړښت احساس مه ورکوه. • مه پرېږدئ چې پوه شي په بشپړ ډول د هغو...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د پیسو نړیوال صندوق
Pashto
Jul 05, 2020
5,849 views

د پیسو نړیوال صندوق

نړیوال بانک او د پيسو نړيوال صندوق (IMF) دوه نړیوالې ادارې دي چې هیوادونو ته قرضه ورکوي، نړیوال بانک هغو هیوادونو ته قرضه ورکوي چې د هیواد اقتصاد مخ پر ودې روان وي او غواړي لا پرمختګ وکړي نو له نړیوال بانک قرض اخلي، هندوستان یې ښه مثال دی؛ دوی له نړی...

Written by Ketabton Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
44,401 views
4

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
33,125 views
11

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,881 views
3

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article