هک څه شی دی؟

Riaz Muqamzai
Riaz Muqamzai
Author
1 min read
5,782
هک څه شی دی؟

ژباړه ـ ریاض مقامزی

کله چې د انټرنيټي امنیت خبره کېږي، ورسره سم د "هک" ګواښ هم زموږ ذهن ته راځي. په دې معنا چې انټرنیټي نړۍ هم لکه د ټولنيز ژوند په څېر له يو شمېر ګواښونو او ننګونو سره مخ ده. یو له دې ګواښونو څخه "Hack" بلل کېږي. موږ په دې لیکنه کې پر همدې موضوع غږېږو.

 

هک څه شی دی؟

په "۱۹۶۰ز" کال کې لومړنی هک په MIT کې ترسره شو. له همدې چارې سره سم د "هک"، "هیکر" او "هیکینګ" الفاظ رامنځته شول. له هک څخه موخه دا ده، چې د یو شمېر تګلارو په مرسته د یو تن د کمپيوټر او انټرنیټ معلوماتو ته د نوموړي له خوښې او اجازې پرته لاسرسی پیدا کړو. همدې کړنې ته په انټرنیټي نړۍ کې "هک" ویل کېږي، ددې چارې د ترسره کولو جریان "هیکینګ" او ترسره کوونکی یې "هیکر" بلل کېږي.

که څه هم دا کار غیر قانوني دی؛ مګر کله ناکله قانوني بڼه هم خپلوي. لاندې موارد یې قانوني بلل کېږي، چې (Ethical Hacking) یې بولي.

 

  • د مجرمينو په اړه د معلوماتو پیدا کول
  • د شبکې او کمپيوټرونو د امنیتي کمزورۍ معلومول
  • د لویو بشري ناورینونو مخنيوي لپاره هک کول

 

څه وکړو چې د "هک" ګواښ کم شي؟

که څه هم سل سلنه تضمین نه شي کېدای؛ مګر بیا هم ځينې لارښوونې شته، چې تاسو د "hack" له جدي ګواښ څخه وساتي. دا لارښوونې عملي کړئ:

 

  • په کمپيوټر کې له "فایروال" څخه کټه واخلئ
  • هغه پوستغالي "سافټویرونه" انسټال کړئ، چې معتبرې کمپنۍ یې تولیدوي
  • سیسټم، "Firmware" او نورو مواد اپډيټ وساتئ
  • د اپډيټ انتي ویرسونه کارول
  • د قوي پاسورډونو (کوډونو) درلودل. په دې برخه کې هڅه وکړئ، الفبا، اعداد او سیمبولونه وکاروئ
  • په اونۍ یا حد اقل په میاشت کې یو ځل خپل کوډونه بدلوئ
  • ټولو اکونټونو او سیسټمونو ته مو یو ډول کوډ مه ټاکئ

 

هک څنګه کېږي؟

که څه هم په دې برخه کې وضاحت دومره آسانه نه دی؛ مګر بیا هم یوه خبره په ټولو کې مشترکه ده. هغه دا چې هیکر د یو لړ تګلارو په مرسته هڅه کوي، چې د سیسټمونو د فعالیت څرنګوالی معلوم کړي. یعنې پر دې ځان پوهوي، چي سیسټم څنګه کار کوي. کومې تګلارې لري او ورته نور مسایل هم لټوي. له دې وروسته بیا یاد سیسټم ته ورته تګلاره برابروي او سیسټم ته دوکه او فرېب ورکوي. 

 

د هکینګ ډولونه

دې ته په کتو چې کوم شیان هک کيدای شي. کولای شو "هکینګ" پر لاندې ډولونو ووېشو.

 

  • د ویبسایټ هک (Website Hacking)
  • د شبکې هک (Network  Hacking)
  • د برېښنالیک هک (Email Hacking)
  • د پټ نومونو (Password) هک (Password Hacking)
  • د کمپیوټر هک (Computer Hacking)
  • د اکونټونو هک (ID hacking)

 

د هک موخه څه ده؟

باید ووایو، چې په نړېواله کچه ډېر هک کېږي. د هر هکر ځانته ځانګړي اهداف وي. خو په عمده ډول یې لاندې موخې بیانولای شو.

 

  • د پیسو ترلاسه کول
  • اطلاعات د خپل ځان په ګټه کارول
  • د یو چا شخصیت زیانمنول
  • سیاسي موخې
  • د نورو د پلان په اړه پوهېدل
  • ترهګري 
  • د معلوماتو د خرڅلاو او ...

 

آیا هکران هم ډولونه لري؟

ځواب هو دی. د هکر موخو ته په کتو د هکینګ د برخې متخصصین هکران پر لاندې ډلګيو وېشي. 

  • ـ White Hat Hacker
  • ـ Black Hat Hacker
  • ـ Grey Hat Hacker
  • ـ Red Hat Hacker
  • ـ Blue Hat Hacker
  • ـ Elite Hacker
  • ـ Script Kiddie
  • ـ Neophyte / Green Hat
  • ـ Hacktivist

1 Comment

Sign in to leave a comment.

Sadadkhan
Sadadkhan 1 month ago

Khan

Related Articles

3 articles
از باب کمیدی
Pashto
Mar 17, 2021
1,963 views

از باب کمیدی

از باب کمیدی مصطفی عمرزی وقتی ادعا بر اساس منطق، مطرح نشود، به هرج و مرجی منجر می شود که دشمنان ما را شبیه بچه های سقوی دوم، مجنون ساخته بود. البته به شماره ی افغان ستیزان، افزوده شده، اما این افزایش به اندازه ی اقلیت هایی ست که بعضی با از دست دادن...

Written by Mustafa Omarzai Read more
یو خوایزه مینه
Pashto
Oct 13, 2025
3,126 views

یو خوایزه مینه

ولې مینه کله نا کله یو طرفه وي؟مینه تل د دواړو د زړه خبره نه ده — ځینې وخت یو څوک ډېر احساس لري، خو مقابل لوری ورته هماغه احساس نه لري. دا له څو لاملو څخه پیدا کېږي:   ۱. د احساساتو نابرابريهر انسان د مینې د درک، عاطفې او ژورتیا په کچه کې توپیر لري...

Written by Shoaib Read more
لوی،منځني او کوچني انسانان
Pashto
Feb 28, 2022
2,397 views

لوی،منځني او کوچني انسانان

د لوی، منځني او کوچنيو انسانانو پېژندنه د ژوند د پرمختګ د کچې  پيژندلو ساده توکي لومړی درس: لوی خلک د هر چا تر مخه سلام اچوي، منځني خلک په سلام اچولو کې عجله نه کوي مګر کوچني خلک بيا دېته ګوري چې نور خلک پر هغوی سلام واچوي. دوهم درس: لوی خلک لومړی...

Written by FAYAZ GUL MAZLOUM YAR Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
44,401 views
4

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
33,125 views
11

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,881 views
3

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article