To start downloading books

Please sign in or create an account.

ابن عربي څوک و؟

ابن عربي څوک و؟

د اسلامي نړۍ لوړپوړی فلسفې عارف او عالم ابوبکر محمد ابن عربي چې په شېخ الاکبر او محی الدين هم مشهور دی، په لوېديخ کې د ابن افلاطون په نامه پېژندل کېږي. ابن عربي په کال  ۵۶۰ قمری کې د اوسنۍ اسپانيا په مورسيا کې د مخور صوفي او عالم علي بن محمد په کور کې زيږيدلی چې د نسب لړۍ يې حاتم طا يې ته رسېږي.

ابن عربي د  وحدت الوجود د ښوونځي بنسټ اېښودونکی دی. وروستني ستر متصوفين لکه حافظ، عراقي او نور د ابن عربي د ښوونځي لارويان وو.  او سنی تصوف د ابن عربي د هڅوپايله ده. د تصوف په اړه تر ټولو ستر دايرالمعارف د ابن عربي کتاب  ((فتوحات مکيه ))دي. دا کتاب  ((۴۰۰۰)) پاڼې لري او په ( ۵۶۰  )څپرکيو وېشل شوی دی. دا کتاب د تصوف په علم کې لوړ ځای لري. ابن عربي شاعر هم و. د ده د عارفانه نظمونو ټولګه ( ترحمان الشواق) په نامه خپره شوې ده چې نامتو انګريز ختيزپوه نکلسن په انګري ته ژباړلې ده.(۱۳: ۳۷).

د ابن عربي پلار د اندلس د حاکم ابو يعقوب يو سف سره ښې دوستانه اړيکې درلودې او په اشبيليه کې يې دولتي ماموريت درلود. په دې ډول ابن عربي خپلې لومړنۍ دودېزې زده کړې د تکړه او نوماندو استادانو په مرسته تر سره کړې. ابن عربي د ښه استعداد او ډېرو  زده کړو په مرسته په ځوانۍ کې ښه وځليد او خورا شهرت يې ترلاسه کړ. د پوهې او مالوماتو لمن يې ډېره پراخه شوه. ويل کېږي چې نوموړي به د علم په هره لړۍ او کړۍ کې له خپلو ښوونکو څخه ډېر ژر مخکې شو.

ابن عربي په ځوانۍ کې له پوهې او سلوک  سره مينه درلوده، په  ۲۱ کلنۍ کې (  ۵۸۰ س ) يې د طريقت نړۍ ته ګام کېښود. په دې ډګر کې لومړی کس چې ورسره مخامخ شو ابو جعفر احمد عريني و. ابن شېخ الشيوخ شعيب ابن حسن اندلسي ته چې په ابو مدين مشهور دی ډېره عقيده او درناوی درلود.(۱۳: ۳۸).

ابن عربي په ډېر لږ وخت کې د شهرت آسمان ته وخوت، د وخت نامتو او وتلي عالمان د نوموړي کتو ته وهڅيدل ابن عربي تصوف ته يو نوی فلسفې او نظري خوند او رنګ ورکړ. د نوموړي د عرفان بنسټ مينه او وحدت جوړوي. يانې حقيقت او هستي د خدای پاک ذات دی او د هغه نه پرته بل هېڅ حقيقت وجود نه لري ((ليس فی الدار غير ديار )). د نوموړي د فلسفې تصوف اغېزې په ابو سعيد ابوالخير، منصور حلاج او داسې نورو متصوفينو کې ليدل کېږي؛ خو د هغوې وحدت شهودي و نه وجودي، د وحدت شهودي د عارف د لارې پای هغه کيف دی چې له حقيقت نه پرته بل څه نه ويني چې هغه يوازې د خدای پاک ذات دی او د وحدت وجودي د عارف عقېده دا ده چې پرته د خدای د ذات نه بل هېڅ ذات او وجود د سره نشته ( لا موجود الله).

ابن عربي له وتلي او مشهور فيلسوف ابن رشد سره ليدلي دي، په عرفان کې يې د هغه د فلسفې نظر ستونزې ورته بيان کړې  دي چې د ابن رشد د ستاينې وړ وکرځېدې. په دې سربېره نوموړي له شېخ اشراق شهاب الدين سهروردي سره هم ليدلي ،.

ابن عربي ځينو افريقايې او آسيا يې هيوادونو لکه مراکش، تونس، مصر، بيت المقدس او عراق ته تللی، د مکې زيارت يې کړی اوڅه موده په دمشق او قونيه کې هم پاتې شوی دی.

د خپلو همدې سفرونو په لړ کې نوموړي له سترو متصوفينو، متکلېمېنو، متوکلېنو، فيلسوفانو او پوهانو سره وليدل، په خوب کې د خاتم الانبياء حضرت محمد (ص)  سره  د ملاقات وياړ ورپه برخه شو، خاتم محمدي ور وپېژندل شو، د دې تر څنګ د حضرت (ع) د مبارکي خرقې د اغوستلو فيض او وياړ يې هم ترلاسه کړ.(۱۳: ۳۹ ).

ابن عربي په کال  (۶۰۱ س) کې د قونيې د واکمن غوث الدين په بلنه قونيې ته ولاړ، حاکم د هغه ډېر قدردانی او درناوی وکړ او يوه ښکلې ماڼۍ يې د استوګنې له پاره ورکړه. کله چې يو فقېر ابن عربي ته ورغی او خير يې ځينې وغوښت؛ نو نوموړې ورته وويل چې نور څه خو نه لرم دا کور دې  په واک کې دی، دا ستا شو او دا کور يې سوالګر ته وبښه.

کله چې د قونيې حاکم غوث الدين انطاکيه محاصره کړه، ابن عربي خوب وليد چې ګواکې حاکم په دښمن بريالی کېږي: نو سم د لاسه يې د زيري په ډول يوليک ور واستاوه چې يو څو شعرونه هم پکې ليکل شوي و. په رښتيا چې وروسته حاکم ته برۍ ورپه برخه شو.

بيا ابن عربي د دمشق په لور وخوځيد چې د ژوند تر پايه هلته پاتې شو. دا هغه خای و چې نوموړي د خپل ژوند مهم پړاوونه  و وهل او لوړو مدار جو ته ورسېد. د خپل کتاب (( فتوحات))دويم ټوک يې هلته بشپړ کړ. ويل کېږي چې نوموړي به د خپل تاب پاڼې د خدای د کور په بام خورولې چې بارانونه يې ناسم ټکي له منځه يوسي؛ خو  يوکال وروسته ښکاره شوه چې هېڅ زيان يې نه و ليدلی. نوموړي خپل بل ارزښتناک کتاب ((فصوص الحکم)) په دمشق کې ليکلی دی. ابن عربي د فلسفې او تصوف عقايدو په لرلو د ځينېوديني پوهانو او عالمانو له خوا په کفر تورن شوی دی.

ابن عربي په حکمت، پوهه او فلسفه کې ډېر ارزښتناک اثار ليکلي دي، دا چې د نوموړي ليکنې ‌ډېرې فلسفې او د خورا تعمق  او تبحر نه ډکې دي ؛نو په اسانه سر برې نه  خلاصېږي د نوموړي ځينې آثار دا دي:

((مواقع النجوم، روح القدس، فتوحات مکيه، مقام القربة، الفهوانية ومنزل المنازل، فصوص الحکم، ترجمان الاشواق، رسالة الانوارفيما يمنح صاحب الخلوة من الاسرا، کتاب انشاء الدواير، کتاب التدبيرات الالهيه في اصلاالمملکه الانسانيه، کتاب مواقع النجوم و مطالع اهله الاسرار و العلوم، لا يعول عليه، د ابن عربي ديوان او داسي نور.....

ابن عربي په کال  ۶۳۸ س کې په دمشق کې د خپل ژوند په (۷۵)  کلنۍکې له نړۍ سره مخه ښه و کړه او د رښتيني نړۍ په لور و کوچېد. د ابن عربي آرام ځای په دمشق کې دی.

نه مـــــــــنم ! مـــــرګ انجام د هستۍ نه دی

خلاصيدل شراب په جام کې اختتام د مستۍ نه دی(۱۳: ۴۱ ).

جانس خان زړن

Related Articles

پرورش کنجد

(پرورش کنجد) خصوصیا ت بوتانیکی کنجد:نام علمی کنجد Sesamum indicumبوده یک نبات یک ساله مربوط به فامیل pedaliaceaeمیباشد ونام علمی آن درحقیقت ازنام عربی کنجد یعنی سیم سیم (simsim)گرفته شده است .ریشه:-  کنجد دارای ریشه اصلی بوده تا یک متر ویا اضافه تر از آن درزمین فرو میرود . قسمت بالائی ریشه نسبتأ ضخیم بوده ودارای شاخه های زیاد است. ساقه:- ساقه نبات...

ښځې ولې باید حجاب وکړي؟

لېکنه: شکېبا نادري، ښځې ولې باید حجاب وکړي؟ موږ ټول مسلمانان یو، الله ﷻ پر هرې مومنې او مسلمانې ښځې باندې  حجاب کول فرض کړي، الله ﷻ  تل مسلمانانو ته د هغو کړنو امر کړی، چې په هغه کې یې هم دنیوي او هم اخروي ښېګڼې وي، یو له هغو حجاب دی. مسلمانې ښځې اړ دي چې حجاب وکړي او د حجاب په کولو سره خپل عزت او حیا خوندي کړي. اوس شاید تاسو ته داسې پوښتنه پیدا ش...

د لباس او شخصيت اړيکه

ډېر لږ پېښېږي چې د لباس انتخاب دې بې ګټې وي. لباس کولی شي وجود کې پټ رازونه مو نورو ته وښيي. ښه اوس فکر وکړئ څه څه شيان مو لباس ښکاره کولی شي؟ د لباس اغوستلو د پټو معناوو پيدا کولو لپاره لاندې پوښتنې ځواب کړئ.  په تاسې ناوخته ده او بيړه لرئ. د کاليو المارۍ ته لاړئ، څه به انتخاب کړئ؟ ۱_ يو پرتوګ له يوه لنډ لستوڼي لرونکي بلوز سره ۲_ يو رسمي دکمه لرو...

Recommended Articles

عثمان کاکړ څنګه ووژل شو؟

پښتونخوا ملي عوامي ګوند ادعا کوي چې د دغه ګوند صوبايي مشر عثمان خان کاکړ وژل شوی دی او دوی سره دې لړ کې کافي ثبوتونه شته. یو شمېر نورو ځايي سیاسي ګوندونو هم د یاد ګوند ملاتړ کړی او د بلوچستان صوبايي حکومت وايي، د پېښې په هکله به څېړنه کوي. د یادونې ده چې د روانې جون میاشتې پر ۱۷ نېټه ویل شوي و، چې د عثمان خان کاکړ سر سخت ټپي شوی دی. له پېښې وروست...

څنګه کولای شو ښه شخصيت ولرو؟

 په دې لیکنه کې به تاسو هغه لارښوونې ولولئ، چې تاسو ځانګړي کوي او خلک به مو شخصيت ته درناوی لري.   خپل ظاهر ته ارزښت ورکړئ د هرې اړیکې په شروع کې ظاهري شکل خورا اړین فکټور ګڼل کېږي. په هاروارډ پوهنتون کې ترسره شوې څېړنه ښيي، چې انسانان ظاهر ته په کتو په لومړۍ ليدنه کې د مقابل لوري په اړه له ۳ نه تر ۷ ثانيو پورې  قضاوت کوي.  ددې لپاره چې ځانګړي و ا...

خرمهره؛ تاسو یې په اړه څومره پوهېږئ!؟

 لیکوال: لطیف یاد په پخوانیو وختونو کې به خرو ته اوربشې ورکول کیدلې، چې ددغو اوربشو د خوړلو په پایله کې به تر څو کلونو وروسته د خرو د ژبې لاندې  وینه ټینګه  او غلیظه شوه او د یوه مرغېړي (غُدې) بڼه به یې ونیوله. وروسته به یې دغه مرغېړي (غُده) د خرو د ژبې د لاندینۍ برخې نه  د جراحي عملیاتو (آپریشن) په تر سره کولو وویستله او په جوشو شیدو (پیو) کې به...