جسدونه څنګه مومیایي کېږي؟

Riaz Muqamzai
Riaz Muqamzai
Author
1 min read
3,089
جسدونه څنګه مومیایي کېږي؟

لیکنه ـ وړانګه اکبر

مومیايي کېدنه، چې په انګلېسي کې یې "mummification" بولو، یوه ځانګړې پروسه ده؛ خو مخکې له دې چې په مومیایې کېدنې وغږېږو لومړی هغه کېمیاوي مواد چې مړي به پرې مومیایې کېدل پېژنو:

 

لومړی| Linen

مړی به په طبیعي مالګه کې کېښودل کېده او تر څلويښتو کالو پورې به په همدې مالګه کې پروت و، تر څو وچ شي، وروسته له څلوېښتو کالوڅخه به د مړي عضلات وچ شوي وو او هیڅ کوم نم یا رطوبت به پکې شتون نه درلود. وروسته له دې به یې په کتان ټوټه کې پوښاوه ځکه کتان د رطوبت ښه جذبوونکې ده او ژر نه خرابېږي او همدې ټوټې ته Linen ویل کېږي.

 

دویم| Sawdust

دا کلمه (Sawdust) بور ته استعمالېږي. بورد اصلا د لرګیو مېده ګي ده. ځينې وخت به یې مړي مخکې له دې چې په linen یا کتان کې راتاو کړي په بور به یې هم پوښاوه.

 

درېيم| lichen

یا ډبرګلی، beeswax یا د شاتو د مچیو په واسطه تولید شوي واکس، کنډ، د "natron" په نوم منرال، او د نیل د رود خټه هم د مړي په مومیایي کولو کې کارول کېده.

 

مومیا چاته ویل کېږي؟

مومیا له هغه مړي (انسان یا ژوی) څخه عبارت دی، چې د بدن نرم انساج یې یا په قصدي او یا په تصادفي ډول په کیمیاوي موادو محفوظ شوي وي. د مومیایي کېدو له امله بدن یخ، د لوندوالي او له هوا سره د تماس څخه ساتل کېږي او کله چې بدن سوړاو وچ وساتل شي له خرابېدو څخه هم ژغورل کېږي. ځینې مؤلفین د کیمیاوي موادو په واسطه مومیایي کېدنه ردوي؛ خو د مومیایي کېدو لفظ د "۱۶۱۵" میلادي کال څخه را پدېخوا هغو مړو ته چې د کېمیاوي موادو په پوښېدو سره ېې د بدن رطوبت له لاسه ورکړی وي کارول کېږي. د نړۍ په ډېرو لویو وچو کې د ژویو او انسانانو داسې مړي موندل کېږي، چې مومیاي شوي وي. شونې ده، چې دا انسانان او ژوي د غیر معمول څرنګوالي له امله د طبیعي ساتنې په واسطه مومیایي پاتې شوي وي او یا هم د انسان په لاس د جوړو شویو موادو په واسطه. له یو میلیون څخه زیات مومیایي شوي مړي په مصر کې موندل شوي، چې ډېری یې پيشوګانې دي. د مصر ډېری مومیایي شوي ژوي sacred ibis هم دي، دا یو ډول مرغان دي او د radiocarbon dating څخه داسې ښکاري چې د میلاد څخه د ۴۵۰ څخه تر ۲۵۰ کاله وړاندې پورې اړوند دي. د Radiocarbon dating څخه موخه هغه میتود دی، چې د یو غضوي توکي د عمر د معلومولو لپاره له radiocarbon څخه کار اخیستل کېږي. دې تخنیک ته د لومړي ځل لپاره د Willard libby په واسطه د شیکاګو په پوهنتون کې پرمختګ ورکړل شو. برسېره د مصر له مومیا څخه د امریکا او اسیا وچ اقلیم لرونکې سیمې ځينې داسې ځانګړتیاوې لري چې مومیايي کول پکې د ځینو لرغونو فرهنګونو څخه راپاتې وي. په هر حال د مویایي شوي جسم په ساینسي ډول څېړنه د لومړي ځل لپاره په "۱۹۰۱م" کال د قاهرې په یو طبي ښوونځي کې د ځینو پروفیسورانو له خوا ترسره شوه. د یو مومیایي شوي جسم لومړنۍ X-ray په "۱۹۰۳م" کال کې تر لاسه شوه.

0 Comments

Sign in to leave a comment.

No comments yet. Be the first to share your thoughts.

Related Articles

3 articles
ماشومان له مطالعې سره څنګه علاقه پیدا کوي؟
Pashto
Jul 08, 2021
4,264 views

ماشومان له مطالعې سره څنګه علاقه پیدا کوي؟

کتابتون ویبسايټ د خپلو ګټورو لیکنو په لړ کې دا ځل د "ماشومانو روزنه" تر سرلیک لاندې د لیکنو لړۍ پيلوي. ددې لړۍ په لومړۍ لیکنه کې به زده کړئ، چې ماشوم څنګه له مطالعې سره علاقه پیدا کړي.   له مطالعې سره د ماشومانو علاقه لومړی اړینه ده چې پوه شئ، ماش...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د زړه د حملې نښې نښانې
Pashto
Mar 25, 2022
5,940 views

د زړه د حملې نښې نښانې

ژباړه ـ ریاض مقامزی   یو له هغو جدي ستونزو څخه چې کولای شي د ناڅاپي مړينې سبب وګرځي "د زړه حمله" ده. موږ هڅه کړې ده، چې پدې لیکنه کې پر همدې موضوع خبرې وکړو، ترڅو په ژر اقدام سره له خواشینوونکې پایلې څخه وژغورل شئ.  د زړه حمله څه ته وايي؟ زړه د ب...

Written by Riaz Muqamzai Read more
ښه ده چې پر دې خبرو پوه اوسو!
Pashto
Jul 19, 2022
2,094 views

ښه ده چې پر دې خبرو پوه اوسو!

• بخښنه غوښتل د کمزورۍ په معنا نه ده.• نورو ته داسې خبرې مه کوئ، چې پوهېږئ اورېدل یې هغه ځوروي. • قیمتي/ښکلی لباس د غوره والي نښه مه بولئ.• هر څوک تر هر څه وړاندې انسان دی. همدا ځانګړنه یې احترام پر موږ لازموي. باید هېڅ ډول ضرر ور و نه رسوو. • زمونږه...

Written by Riaz Muqamzai Read more

Recommended For You

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه
Pashto
Jun 02, 2023
43,732 views
2

وړیا PDF کتابونو معتبر سایټونه

وړیا pdf کتابونه چیرته پیدا کړو؟ ځواب: 👇 دلته میلیونونه کتابونه موندلی شئ  دا چې یو زیات شمیر کتاب لوستونکو او څېړونکو هیواد پریښی او له بده مرغه نورو هیوادونو کې د پښتو او فارسي کتابونو چاپي نخسې نه موندل کیږي او ددې ترڅنګ د هیواد په دننه کې هم د...

Written by Faridon Delsoz Read more
که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ
Pashto
Dec 17, 2020
32,966 views
7

که جرأت نه لرئ، مه خفه کېږئ! دلته يې لاملونه او حللارې لوستلای شئ

 ژباړه: هدایت الله همت ارواپوهانو له نظره، بې جراتي او پر ځان نه باور له هغو ستونزو دي، چې ځوانان د ماشوم والي له دورې ورسره لاس و ګرېوان کېږي. دوی ته دا حق نه ورکول چې له خپلو حقه حقونو ساتنه وکړي او که کله دوی دا کار کوي نو د کورنۍ د مشرانو له خوا...

Written by Riaz Muqamzai Read more
د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه
Pashto
Nov 26, 2020
32,758 views
1

د نارينه د جنسيت د هورمون د کمېدو سببونه

هورمونونه په بدن کې ورو ورو خو ژور او دومداره اغېز لرونکي کيمياوي مواد دي، هورمونونه ورو ورو تاثیر پيلوي خو دا تاثيرات یې بیا د ډېر وخت لپاره دوام کوي، هورمون د کاربون هيدرات او شکرو غوندې نه دي چې يو کس ته لس دقيقې غښتلې انرژي ورکړي لس دقيقې وروسته...

Written by Shamshad Zaheer Read more

Have something to share?

Share your knowledge with the Ketabton community.

Write an Article