مراتب توحید

معرفی و خلاصه کتاب

این کتاب درباره یکی از بنیادی‌ترین مباحث اعتقادی اسلام، یعنی شناخت ذات باری‌تعالی از دو مسیر متفاوت، تدوین شده است. تدوین‌کننده در این اثر، تقابل و در نهایت هم‌افزایی «توحید استدلالی» (رهیافت متکلمان) و «توحید شهودی» (رهیافت عارفان) را با تکیه بر منابع اصیل اهل سنت و جماعت و با رویکردی توصیفی–تحلیلی بیان می‌کند.

کتاب در پنج فصل سازمان یافته است. فصل نخست به مبانی توحید استدلالی در کلام ماتریدی می‌پردازد؛ از وجوب معرفت الله بالعقل و برهان حدوث تا جایگاه دلایل قطعیه و نقد قیاس فقهی در عقاید. فصل دوم قلمرو معارف الهی و صفات باری‌تعالی را با تأکید بر نظریه صفات معانی و مسئله رؤیت الله بررسی می‌کند. فصل سوم به توحید شهودی، مفاهیم مکاشفه و مشاهده (در چارچوب شرع و سنت) و تفاوت شناخت حصولی با شناخت حضوری اختصاص دارد. فصل چهارم حقیقت ایمان و مراتب آن را از دیدگاه اهل سنت (تصدیق قلبی، اقرار زبانی و عمل ارکانی) تبیین می‌کند و برتری ایمان شهودی بر ایمان تقلیدی و استدلالی را نشان می‌دهد. فصل پنجم با محوریت اندیشه‌های امام غزالی، به هم‌افزایی برهان و شهود در «توحید ناب» می‌پردازد.

این اثر با پرهیز از افراط عقل‌گرایان و تفریط شهودگرایان، بر این باور است که «برهان» و «شهود» دو بال پرواز انسان به سوی خداوندند. کتاب برای دانشجویان الهیات و عرفان، علاقه‌مندان به کلام اسلامی و مباحث اعتقادی–عرفانی تدوین شده و در پایان، واژه‌نامه اصطلاحات، نمایه آیات و روایات و فهرست منابع معتبر را در بر می‌گیرد.